در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٥٥٧
براى جحد و انكار است و (الّا) براى تحقيق و اين دو نمىتوانند با هم ذكر شوند.
مرزبانى، تقديم و تأخير را كه موجب تعقيد كلام مىشود، بررسى كرده و درين زمينه اشعارى از شعرا را مثال آورده كه مىتوان به كتاب مراجعه كرد ٤٨. و در جاى ديگر از تقديم ٤٩ و تأخير به كلمه تفصيل، تعبير كرده است و آنرا از عيوب شعر دانسته و گفته است كه: تفصيل (فاصله انداختن) آنست كه شاعر نسق كلام را رعايت نكند و نظم و ترتيب را بخاطر عروض بهم بزند و در صفحه ١٥٢ الموشح، مرزبانى، دوباره، تفصيل را مورد بررسى قرار داده و درين باب مثالهايى آورده و مىگويد: برخى، كلام را در جاى خود بكار نمىبرند و كلمات را مقدم و مؤخر ذكر مىكنند.
مرزبانى، تشبيهات بعيده و غلوّ را كه قبل از او، ابن طباطبا ٥٠ و پس از او ابى هلال عسكرى بحث كردهاند، از عيوب شعر مىداند و اشعارى را بعنوان مثال ذكر مىكند كه در عيار الشعر و الصناعتين نيز موجود است ٥٢.
در مبحث «ابيات مستكرهة الألفاظ و قلقة القوافى» يك سلسله اشعارى را كه الفاظ آن بگوش ناخوشآيند است و قوافى آنها درهم و برهم و نسج كلى شعر، روى اساس صحيحى نيست، از شعراى مختلف نقل مىكند و البته خود نيز اشاره مىكند كه ابن طباطبا هم، پيش از او بدين مبحث اشاره كرده است.
مرزبانى، برخى از مثالها را از ابن طباطبا گرفته و بعدها ابى هلال عسكرى در كتاب «الصناعتين» و ابن رشيق قيروانى در كتاب «العمدة» نقل كردهاند ٥٣ همچون شعر ابى العيال الهذلى كه گفته است:
ذكرت اخى فعاودنى
صداع الرأس و الوصب