در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٣٥٥
شده كه فصل اوّل آن در تعريف شعر و اقسام شعر يونانى است.
در فصل نخستين تعريف شعر چنين است: «كلام مخيل مؤلف من اقوال موزونة متساوية و عند العرب مقفاة» ٦ وى در ضمن هركلمه از اين تعريف، معناى آن كلمه را توضيح داده است همچون: وزن، تساوى و ...
ابن رشد (م ٥٩٥ ه) از فلاسفه بزرگ عالم اسلام كه بسيارى از كتب ارسطو را شرح و تلخيص كرده، كتاب «فى الشعر» ارسطو را نيز خلاصه نموده و خود هدف از اين تلخيص را چنين بيان كرده است:
چون در اين كتاب، يك سلسله قوانين كلى مشترك در باب شعر و كلام مخيل براى بيشتر ملتها وجود دارد، بنابراين من كتاب «فى الشعر» ارسطو را خلاصه كردم و آنچه كه فقط به يونانيان ارتباط داشت، كنار گذاشتم.
تلخيص ابن رشد، مثل تلخيص ابن سينا، مقدمه ندارد و از آغاز به بحث مطالب اصلى پرداخته، ولى بيش از تلخيص ابن سينا از شعر بحث كرده است.
ابن رشد، اشعار مربوط به يونان و موضوعات مربوط بدان ديار را حذف كرده است.
در مقام مقايسه دو تلخيص بايد بگوييم كه ابن رشد در بازگوكردن افكار ارسطو و اداى آن افكار به زبان عربى، بيش از ابن سينا كوشيده و كتاب را بهتر براى درك و فهم عربزبانان، آماده كرده است، در عين حال تلخيص ابن رشد هم از ابهام و دشوارى و گهگاه از خطا خالى نيست.
مثلا وى در برابر دو كلمه: تراگوديا «*»- كوموديا (- تراژدى- كمدى) دو كلمه: مديح- هجاء را قرار داده و شايد هم اين دو كلمه را از ترجمه متى بن يونس گرفته باشد.
ابن رشد به علت داشتن گرايش شديد به فرهنگ عربى، مثالهايى از شعر شاعران عرب، همچون: اعشى- امرى القيس- ذو الرمة و متنبّى آورده و در تلخيص خود
- ٢١٤.
(*) در صفحه ٢١٦ كتاب «ارسطو طاليس فى الشعر» معرب دو كلمه مذكور «طراغوديا» و «قوموذيا» نوشته شده است.