در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٢١٠
١- از فعل امر «فاثبتوا» ثبات و استقامت در ميدان نبرد.
٢- از فعل امر «وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً»، به ياد خدا بودن و نسبت به او اخلاص داشتن و جهاد را خالصا مخلصا لوجه اللّه انجام دادن.
٣- از فعل امر «أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ»، فرمانبردارى از دستورات خدا و رسول او.
٤- از فعل نهى «وَ لا تَنازَعُوا ...»، اجتناب از تشتّت و پراكندگى و اختلاف، اختلافى كه منشأ آن هواهاى نفسانى و سرچشمه آن حبّ ذات و حطام دنياوى است، اختلافى كه نيرو و قدرت و شوكت و عظمت مسلمانان را از ميان مىبرد. ٤٣
خداى بزرگ، براى اينكه مسأله وحدت را بيشتر مركوز ذهن مسلمانها كند و آنان را از تفرقه و تشتّت نهى كند، در آيه ١٥٩ سوره انعام نيز گفته است:
«إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَ كانُوا شِيَعاً لَسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ ..» «*».
در واقع، خداى بزرگ در اين آيه گفته است: آنان كه تفرقه ايجاد كنند، راهشان از راه پيامبر جداست، راه اينان از راه امّت پيامبر جدا مىشود، زيرا اينان بدعتهايى در دين گذاشتهاند و به دين پيرايهها بستهاند كه «لَسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ» يعنى راه تو اى پيامبر از آنان جداست؛ بقول سيد قطب:
«انّ دينه هو الاسلام و شريعته هى الّتى فى كتاب اللّه ...».
و اين، راهى است كه نبايد در آن، پراكندگى باشد.
خداى بزرگ، آيه مورد بحث را دنبال دستورات دهگانه آيههاى پيشين «**» گفته، و در پايان دستورات دهگانه آورده است كه:
«وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ، فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ...»- آيه ١٥٣ سوره انعام.
در واقع، خداوند، پيروى از صراط مستقيم را فرمان داده و انسانها را از هرگونه نفاق و اختلاف برحذر داشته است و سرانجام براى تأكيد بيشتر، آيه مورد بحث را ذكر كرده و كسانى كه تفرقهانداز هستند و از شخص يا مكتب ديگرى به جز مكتب توحيد
(*) يعنى: آنان كه دين را پراكندند (تفرقه ايجاد كردند) و در آن فرقهفرقه شدند، چشم از آنها بپوش، زيرا چنين كسان به كار تو نيايند، ترا با ايشان سر و كارى نباشد ...
(**) آيههاى ١٥١ و ١٥٢ سوره انعام.