يكى از قديم‌ترين كتب نقدى كه به ما رسيده است، كتاب «طبقات‌ «*» الشعراء» ابو عبد اللّه محمد بن سلّام جمحى، متوفى به سال ٢٣٢ هجرى است. ابن سّلام، در بصره مى‌زيسته و با بسيارى از علماى لغت و نحاة و رواة شعر در قرن دوم هجرى معاصر بوده و با محقّقان و علماى برجسته آن دوره، رفت‌وآمد داشته و از دانش آنان برخوردار بوده است.

ابن سلّام، از بزرگان مكتب نحو بصره همچون خليل بن احمد، سيبويه، يونس ابن حبيب و ابو عبيده معمر بن مثنّى و اصمعى و حمّاد بن سلمه و مبارك بن فضالة، فنون ادبى را فرا گرفته و با وجود اين، از ديگر علماء مانند مفضّل بن محمد الضّبى الكوفى كه به بصره آمد و شد، داشته‌اند، نيز دانش آموخته و بطور كلى مى‌توان گفت: عمر ٩٢ ساله او و رابطه‌اش با دانشمندان بزرگ در پيشرفت دانش و ادب او بى‌تأثير نبوده است‌ ١.

«طبقات الشعراء» ابن سّلام، از قديم‌ترين كتب نقدى است و اين كتاب در كتب قرون بعد، اثر گذاشته و در كتاب «الموازنة بين الطائيين» آمدى بسيارى از آراء

(*) از نوشته محمد بن اسحاق النديم (ابن نديم) در ص ١٢٦ كتاب «الفهرست» تحقيق رضا تجدّد، چنين استنباط مى‌شود كه ابن سّلام، در نقد شعر دو كتاب نوشته است:

١) طبقات الشعرا الجاهليين ٢) طبقات الشعراء الإسلاميين. دكتر محمد زغلول هم در ج ١ ص ١٠٣ كتاب «تاريخ النقد العربى» براى ابن سّلام دو كتاب در طبقات الشعراء ذكر كرده و همان گفته ابن نديم را تكرار كرده است.