در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٥١٨
صورت مىبخشد و هموست كه بايد آنچه را كه بهتر دوست دارد و برگزيدهترست، برگزيند و حال آنكه نويسنده كتاب «نقد النثر» بعلت گرايش مذهبى، به شعرى توجه دارد ١٥ كه جنبه مذهبى آن، قوىتر باشد و زمينههاى مذهب در آن ملحوظ شده باشد و به اصطلاح پشتيبان دين باشد و روى همين اصل است كه وى به شعر حسان بن ثابت و كعب بن زهير كه از شاعران مؤمن هستند، اعتقاد بيشترى دارد تا ديگر شاعرانى كه اعتقادات مذهبى در آنان ضعيف است، در صورتى كه قدامة بن جعفر، شعر را با مقياس دين و معيار اخلاق نمىسنجد.
ثالثا نويسنده اين دو كتاب، در تعريف و توضيح بسيارى از موضوعات با يكديگر اختلاف نظر دارند و چنانچه دو كتاب از آن يك نويسنده باشد، تناقضگوئى و اختلاف سليقه معنى و مفهومى ندارد. يكى از موارد اختلاف، تعريف شعرست؛ قدامة بن جعفر در كتاب نقد الشعر وزن را در تعريف شعر، گنجانده است ١٦ و باصطلاح وزن را در شعر معتبر مىداند و آنرا، فصل مميز براى شعر مىداند، در صورتى كه نويسنده نقد النثر درين مورد با قدامة بن جعفر اختلاف نظر دارد و با ارسطو كه وزن را در شعر معتبر نمىداند، وحدت نظر.
نويسنده كتاب نقد النثر، شعر را از ماده شعور مىداند و مىافزايد ١٧ كه شاعر را از آن جهت، شاعر گويند كه چيزهائى را درك مىكند كه ديگران درك نمىكنند ١٨.
سپس مىافزايد كه هركس از اين موهبت برخوردار نباشد، شاعر نيست، هرچند كه سخن موزون و مقفى بگويد و در همين جاست كه سخن او با عقيده قدامه متفاوتست و در نتيجه مىتوان گفت:
اين دو كتاب، از يك نويسنده نيست.
رابعا، گذشته از اين مطالب كه ثابت مىكند، كتاب نقد النثر يا كتاب «البيان» از قدامة بن جعفر نيست، پس از دقت و بررسى مىبينيم كه در ميان كتبى كه مورخان و تذكرهنويسان به نام قدامه ثبت كردهاند، هيچ نويسندهاى به كتاب نقد النثر يا كتاب «البيان» به اسم قدامه، اشارتى نكرده است. مثلا ابن النديم كه كتاب «الفهرست» را چند سالى پس از فوت قدامه بن جعفر تأليف كرده ١٩ و نزديكترين كتابى است به زمان قدامه و ١٣ كتاب هم براى قدامه برمىشمارد مثل: كتاب نقد الشعر، كتاب الرد على