علّامه مرحوم افزوده است كه در بخش نخست آيه، خدا تمام مسلمانها را به اتّحاد و اتّفاق دعوت كرده و در بخش دوم آيه هم، علّت را ذكر كرده و گفته است كه به چه دليل شما را به اتّحاد دعوت مى‌كنم.

منظور از نعمت هم در «... وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ ...» همان دوستى و الفت است، همان‌طورى كه مقصود از «اخوان» در آيه كه نتيجه «اخوّت» مى‌باشد، مودّت قلبى است. «**»

در بخش پايانى آيه‌ «*»، خداى بزرگ حالت تشتّت و تفرقه عرب جاهلى پيش از اسلام و حالت آنان را در اجتماع جاهلى، پيش از متّحد شدن و در جنگ و نزاع بودن، بيان كرده و خواسته است به مسلمانها بگويد اگر در ميان امّت اسلامى، حالت تفرقه و تشتّت باشد، در آن جامعه، هميشه زورگويى و هواهاى نفسانى حكومت خواهد كرد و سرانجام در بدبختى سقوط خواهند كرد و جامعه به پست‌ترين زندگى‌ها سوق داده خواهد شد و بالاخره آن اجتماع، نيست و نابود مى‌گردد.

نكته بسيار جالب توجّه، آيات پس و پيش آيه مورد بحث است، بطورى كه‌

(**) و المراد بالنّعمة هو التّأليف، فالمراد بالاخوّة الّتى توجده و تحقّقه هذه النّعمة بضا تألّف القلوب.».

ر. ك: الميزان، ج ٣، ص ٣٧١.

(*) بخش پايانى آيه چنين است:

«وَ كُنْتُمْ عَلى‌ شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ ...».

علامّه مرحوم در ج ٣، ص ٣٧١، الميزان نوشته است:

«و كان المراد بالنار هى الحروب و المنازعات- و هو من الاستعمالات الشائعة بطريق الاستعارة- فالمقصود انّ المجتمع الّذى بنى على تشتّت القلوب و اختلاف المقاصد و الاهواء ...».

و گفته است: سرانجام چنين اجتماعى، فنا و زوال است و اينست آن آفتى كه: «... لا منجأ و لا مخلص للسّاقط فيها.»