اينست كه مى‌گويند: ترجمه كتاب «الخطابه» و نيز ترجمه «فن الشعر» ارسطو، در بلاغت عربى تأثيرى بسزا گذاشته و بالنتيجه كتاب «نقد الشعر» قدامة بن جعفر نوشته شده است.

ابو بشر متّى بن يونس‌ ١٦ قنّائى كتاب «فن الشعر» و يا «كتاب ارسطوطاليس فى الشعر» و يا «كتاب صنعة الشعر لارسطو» را از سريانى به عربى ترجمه كرد و بعدها، فارابى و ابو على سينا و ابن رشد، هريك از ديدگاههاى مختلف، كتاب را ملخّص كرده‌اند.

قدامة بن جعفر متوفّى به سال ٣٣٧ هجرى از دو كتاب «فن الشعر» و «الخطابه» آگاهى داشته كه مى‌گويد: شعر صناعتى است و هرصناعت دو طرف دارد: جودت و خوبى در يك طرف و رداءت و پستى در طرف ديگر كه ميان اين دو، وسائطى نيز وجود دارد.

و نيز قدامة با توجّه به منطق ارسطو و استفاده از جنس و فصل و حدّ، موضوعات را مورد بحث قرار داده و مثلا در تعريف شعر گفته است:

«انّه قول موزون مقفّى يدلّ على معنى.»

«قول» جنس است و «موزون» فصلى است كه غير موزون را جدا مى‌كند و «مقفّى» نيز فصلى است كه كلام موزون غير مقفّى را جدا و عبارت «يدلّ على معنى» هم فصلى است كه گفتار موزون مقفّى را كه بر معنائى دلالت نكند، جدا مى‌سازد ١٧.

و نيز قدامة در تعريف تشبيه گفته است: تشبيه، همانندكردن چيزى است به چيزى نه از تمام جهات، بلكه ممكن است همانندى از يك جهت و يا از جهات متعدّد باشد؛ زيرا اگر همانندى بطور كلّى و در تمام جهات باشد و ميان آن دو چيز تمايزى وجود نداشته باشد و آن دو يكسان و متّحد باشند، پس آن دو، يك چيز خواهند بود و اطلاق دو چيزى بر آنها نادرست است، در صورتى كه تشبيه اصولا بايد ميان دو چيز باشد كه در يك سلسله موضوعات، اشتراك و در ديگر چيزها، افتراق داشته باشند، در واقع قدامة، در تشبيه به افتراق و اشتراك و اصطلاحات خاصّ منطق، فراوان اشاره كرده است‌ ١٨.

و خلاصه اينكه در قرن سوم و آغاز قرن چهارم هجرى، دو انديشه خاصّ در علوم‌