در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٢٦٦
توجه به اينكه در جهان طبيعت تمام حيوانات از خاك به وجود آمدهاند و چوبها و گياهان نيز از خاكاند. و به قول نويسندگان تفسير نمونه ٤٤:
«براى تبديل خاك به يك مار عظيم، طبق معمول شايد ميليونها سال زمان، لازم باشد، ولى در پرتو اعجاز، اين زمان به قدرى كوتاه شد كه در يك لحظه همه آن تكاملها و تحولها به سرعت و پىدرپى انجام يافت و قطعه چوبى كه طبق موازين طبيعى مىتوانست پس از گذشتن ميليونها سال به چنين شكلى درآيد، در چند لحظه چنين شكلى به خود گرفت.»
نويسنده تفسير الهداية و العرفان در باب آيه:
«سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بارَكْنا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا ...» (اسراء/ ١) كه درباره معراج پيامبر است نوشته ٤٥:
«اسراء» در اين آيه، در باب هجرت است، همانطورى كه در آيات زير:
«وَ لَقَدْ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنْ أَسْرِ بِعِبادِي فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقاً فِي الْبَحْرِ ...» (طه/ ٧٨)
«وَ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنْ أَسْرِ بِعِبادِي إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ» (شعراء/ ٥٣)
«فَأَسْرِ بِعِبادِي لَيْلًا إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ» (دخان/ ٢٤).
«قالُوا يا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ» (هود/ ٨٢).
چنين است. ولى متأسفانه مفسّر مزبور قرائن موجود در آيه يكم سوره اسراء را در نظر نگرفته و فقط با توجّه به اينكه در چند آيه بالا كلمه «اسر» فعل امر اسراء آمده، استدلال كرده و نظر داده است كه منظور، هجرت پيامبر اكرم بوده است در صورتى كه جمله «لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا» هدف از اين سير را كه مشاهده عظمت آيات الهى بوده تا روح پرعظمت پيامبر در پرتو مشاهده آن آيات بيّنات، عظمت بيشترى يابد و آمادگى بيشترى براى هدايت انسانها پيدا كند.
جمله «بارَكْنا حَوْلَهُ» نيز مويّد اين مطلب است؛ زيرا مسجد الاقصى علاوه بر قداست، اطراف آن نيز سرزمين مبارك و پربركتى است ٤٦.