٣- كتاب «تاويل مشكل القرآن» نوشته ابو محمد عبد اللّه بن مسلم بن قتيبه‌ «*» متوفى به سال ٢٧٦ هجرى مى‌باشد و اهميت وى در تكوين علم بلاغت عربى و تطوّر آن، از اين جهت است كه وى از استعاره و مجاز به تفصيل بحث كرده و در بحث از مجاز، استعاره و تمثيل و قلب و تقديم و تأخير و حذف و تكرار و اخفاء و اظهار و تعريض و افصاح و كنايه و ايضاح و ... را مورد بحث قرار داده است‌ ٣٥.

٤- كتاب «الكامل» ابى العباس محمد بن يزيد المبرد «**» متوفّى به سال ٢٨٥ هجرى، ضمن اين‌كه از شعر و نثر عربى بحث مى‌كند و تفسير لغوى آنها را باز مى‌گويد، گه‌گاه نيز، نمونه‌هائى از فنون بيانى همچون استعاره و تشبيه و ايجاز و اطناب را هم مورد بحث قرار مى‌دهد.

مبرّد از اختصار و اطناب سخن مى‌گويد، از جزالت لفظ بحث مى‌كند، تشبيه را به چهار قسم: مفرط، مصيب، مقارب و بعيد منقسم مى‌سازد ٣٦.

٥- كتاب «قواعد الشعر» تأليف ابو العباس احمد بن يحيى معروف به ثعلب‌ «