امر چنين استنباط مى‌شود كه «مجاز» در نظر ابو عبيده، همان چيزى است كه منظور نظر علماى بلاغت است، در صورتى كه چنين نيست بلكه همان‌طور كه ابن تيميّه‌ ٤ نيز گفته است، منظور ابو عبيده از مجاز، آن چيزى است كه آيه را، تعبير و تفسير كند.

اين سخن، تنها از گفته ابن تيميّه استنباط نمى‌شود بلكه در بسيارى از صفحات كتاب نيز چنين مفهومى دريافت مى‌شود. مثلا ابو عبيده، در مقدمه كتاب گفته است‌ ٥: قرآن، نام كتاب خداست و هيچ كتاب ديگرى بدين نام خوانده نشده و در علّت ناميدن اين كتاب به «قرآن» از آيه ١٨ سوره قيامت (٧٥) دليل آورده است:

«إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ».

سپس ابو عبيده گفته است: مجازه: تأليف بعضه إلى بعض.

در آيه بعد هم كه قرآن گفته است: «فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ».

ابو عبيده گفته است: مجازه: فاذا الفنّاه منه شيئا فضممناه اليك فخدبه، و اعمل به و ضمّه إليك.

ابو عبيده، اين مفهوم را در مورد آيه ١٠٠ سوره نحل (١٦) «فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ ...» تعميم داده و گفته است «مجازه: اذ تلوت بعضه فى إثر بعض، حتّى يجتمع و ينضّم بعضه الى بعض؛ و معناه يصير الى معنى التأليف و الجمع.

تعبير ابو عبيده از كلمه «مجاز» در كتاب «مجاز القرآن»، معناى لغوى كلمه است و نه معناى بلاغى آن؛ زيرا او درباره آيات قرآنى گفته است:

مجاز آن چنين مى‌شود: تفسير آن اينست، معناى آن چنين است.

در واقع به عقيده ابو عبيده، هرچيز كه بتواند در فهم معانى قرآن و در تعبير كلمات ما را كمك كند و هدايت نمايد و راهى بنماياند كه بتوان به درك قرآن رسيد، مجاز است.

در كتاب «مجاز القرآن» ابو عبيده، عبارات: مجازه كذا، تفسيره كذا، معناه كذا، تأويله كذا و ... فراوان ديده مى‌شود.

ابو عبيده در كتاب «مجاز القرآن» كلمات و آياتى را كه توجيه و تعبير آنها ضرورت دارد به ترتيب سور قرآنى، مورد بحث قرار داده و پس از توضيح درباره هرآيه، سخن خود را به اشعار شعراى عرب، مستدل ساخته و گاه كوشيده است كه آيه‌اى را به‌