در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٤٠٢
به «امّ» تشبيه كرده، از اين جهت كه مصدر و منشاء خبائث است، همانطورى كه امّ (- مادر) منشأ و مصدر اولاد است. وجه شبه و ادات تشبيه هم حذف شده است.
اهميت سيد شريف رضى در اينست كه وى درباره مجازات قرآنى كتاب «تلخيص البيان فى مجازات القرآن» را براى هدف واحد و منظور خاصى كه بحث از مجازات و استعارات كلام خدا باشد، نوشت و آن هم به ترتيب سور قرآنى. و در هر سوره، آيهاى را كه در آن مجاز و استعاره وجود داشت، مورد بحث قرار داد و چهبسا كه از سورهاى بيش از چند آيه را مورد بحث قرار نداده و حتى گاه از سورهاى كه اصولا در آن، مجاز و استعاره وجود نداشته، بحثى نكرده و به صراحت نوشته است كه در اين سوره، چيزى كه مورد نظر ما هست، وجود ندارد همانطورى كه در باب سوره «عبس» نوشته است ٢١: «و لم نجده فى السورة التى فيها- عبس و تولى- شيئا من المعنى الذى قصد- ناله».
و نيز در باب سوره «انفطار» نوشته است ٢٢: «و ليس فى السورة التى يذكر فيها اذا السماء انفطرت شيئئ من غرض كتابنا هذا.» در واقع خواسته است بگويد: در اين سورهها، مجاز و استعارهاى وجود ندارد، اينست كه بايد گفت كه «تلخيص البيان» سيد شريف رضى يك كتاب تفسير، نيست، زيرا او همچون ديگر مفسران، آيات را كلمه به كلمه تفسير نكرده بلكه در هرسوره، تنها آيهاى را كه در آن مجاز و استعاره وجود داشته است، مورد بحث قرار داده است.
سيد شريف، در كتاب ديگرش «المجازات النبويه» بيش از/ ٣٦٠ حديث از پيامبر اكرم (ص) را كه مشتمل بر مجازات و لطائف و استعارات و كنايات است مورد بحث قرار داده و چنين استنباط مىشود كه هدف او از بحث احاديث و آيات، بيان استعارات بديع و اسرار و لطائف آنهاست مثلا در بحث از آيه: «وَ أُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ ... «*»» (سوره بقره/ ٩٣) نوشته است ٢٣: «- و هذه استعارة و المراد بها صفة قلوبهم بالمبالغة فى حب العجل ...» يعنى: عبارت مزبور، استعاره است و منظور بيان توصيف دلهاى بنى اسرائيل است كه در نتيجه افراط و مبالغه در دوستى گوساله، چنان
(*) يعنى: دل به گوساله باختند.