در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٨٩١
و زنهار اسلام است و جزية مىپردازند، ظلمى و بيدادى بشود، پيامبر اكرم، آن دولت و حكومت را نكوهش كرده است.
قرآن مجيد گفته است: «... وَ أُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ ...»
آيه ١٥ سوره شورى- ٤٢-
يعنى من- كه پيامبرم- مأمور شدهام تا كه ميان شما عدالت برقرار كنم. يعنى همه را به يك نظر بنگرم، قوى را بر ضعيف و غنى را بر فقير و كبير را بر صغير، مقدّم ندارم و به قول علامه طباطبائى «**» «و لا افضّل ابيض على اسود و لا عربيّا على عجّمى و لا هاشميا او قرشيّا على غيره.»
حكمت بعثت و ارسال رسل اين است كه عدل و قسط بر نظام زندگى بشر، حاكم باشد.
«لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ ...»
آيه ٢٦ سوره حديد- ٥٧-
يعنى: البته كه ما فرستادگان خويش را با دلائل روشن فرستاديم و همراه آنها كتاب و قانون فرستاديم تا مردم بدينوسيله عدل و قسط ٧ را به پا دارند.
ج- معناى سوم عدل، يعنى رعايت حقوق افراد و عطاكردن به هرذى حق، حقّ او را.
و در برابر ظلم يعنى پامالكردن حقوق و تجاوز و تصرّف در حقوق ديگران. و همين است معناى حقيقى عدالت اجتماعى بشرى، يعنى عدالتى كه افراد بشر بايد آنرا محترم شمارند. عدالتى كه همه افراد جامعه بايد از آن برخوردار باشند.
و اين همان عدالتى است كه قرآن مجيد دستور داده و گفته است: «... وَ إِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ ...»
بخشى از آيه ٥٨ سوره نساء- ٤-
جالب توجّه اينكه، در بخش نخست آيه مزبور، قرآن به يك قانون بسيار مهمّ اسلامى اشاره كرده و گفته است: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها ...» كه از
(**) ر ك: الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٨ ص ٣٣.