«... أُولئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ ...»خواهند شد و خدا آنان را مشمول رحمت خود قرار خواهد داد و البته اين رحمت، تنها براى آخرت نيست، بلكه نخست رحمت دنياوى شامل حال اين‌گونه مسلمانها خواهد شد. «*»

ليكن‌ «الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ ...». ٩يعنى، در واقع مردان و زنان منافق از يك گل و يك سرشت هستند و يك طبيعت دارند و به قول سيد قطب‌ ١٠

«المنافقون و المنافقات من طينة واحدة و طبيعة واحدة ...».

يعنى همه بدنهاد و ناپاكند، دسيسه مى‌كنند، از روبرو شدن و سخن صريح گفتن، بيم دارند.

اينك بحث خود را درباره آيات قرآنى كه از وحدت و يگانگى سخن گفته، آغاز مى‌كنيم، باشد كه از بركات قرآن، اتحادّ و همبستگى ميان مسلمانان بوجود آيد و تفرقه از ميان برود تا استعمارگران تفرقه‌انداز نتوانند بر مسلمانان مسلّط شوند.

١- آيه ١٠٣ سوره آل عمران:

«وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ، إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً ...». «**»

در اين آيه، خدا مسلمانان را با جوهر عقيده اسلام كه يگانگى در راه خداست فرامى‌خواند و اعتصام به حبل اللّه و چنگ زدن به ريسمان خدا را هم، وسيله اين يگانگى دانسته است. در حديث هم آمده است:

«كتاب اللّه هو حبل اللّه الممدود من السّماء الى الارض.»

به قول نويسنده «تفسير المنار ١١، «وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ ...»استعاره تمثيلّيه است، زيرا حالت و موقعيّت مسلمانان در تمسّك آنان به كتاب اللّه و يا در متحد بودنشان و همپشت و ياربودنشان نسبت به يكديگر، تشبيه شده به حالت چنگ زدن كسى از

(*) «و الرّحمة لا تكون فى الآخرة وحدها انّ ما تكون فى هذه الارض وحدها اوّلا.».

ر ك: سيد قطب، فى ظلال القرآن، الطبعة الخامسة، ١٣٦٨ ه- ١٩٦٧ م، بيروت در ٨ مجلّد، ج ٤ ص ٢٥٣.

(**) يعنى: به ريسمان خدا چنگ بزنيد، به راههاى متفرّق نرويد و پراكنده نشويد و اين نعمت بزرگ خدا را، كه شما قبلا با هم دشمن بوديد و او در دلهاى شما الفت انداخت و به لطف خدا همه برادر دينى يكديگر شديد، به ياد آريد ...