پس از مطالعه آن، به پندهايى برمى‌خورد كه هريك ارزش ويژه‌اى دارد. پند و اندرزهايى كه فردوسى در هرمورد چه از زبان خود و چه از قول ديگران در باب دادگسترى و دادجوئى، به زورمندان مى‌دهد، در شاهنامه كم نيست، حقايق و معارف بشرى و احساسات لطيف انسانى در شاهنامه فراوان است و طبع لطيف پرمايه فردوسى چنان است كه در هرموردى، اندرزى به انسان‌ها داده است.

شاهنامه از ديدگاههاى مختلف بررسى شده ولى به گمانم، جنبه اخلاقى اشعار كمتر مورد توجه قرار گرفته است و چه خوبست كه به گفته‌ها و انديشه‌هاى بلند اخلاقى فردوسى كه دل و جان مردمان صاحبدل را شيفته و مجذوب مى‌كند، توجه كنيم؛ زيرا بقول نظامى عروضى‌ ٨: «من در عجم سخنى بدين فصاحت نمى‌بينم و در بسيارى از سخن عرب هم ...»

فردوسى در پايان داستان‌ها، انسان‌ها را اندرز مى‌دهد، آگاه مى‌كند و مى‌گويد خوابگه بازپسين همه، سرانجام خاك است:

اگر چرخ گردون كشد زين تو

سرانجام خشت است بالين تو