علوم بلاغى در قرون هفتم و هشتم هجرى، همچون قرون پيش، چندان شكوفايى نداشته و در واقع در اين دوران، متن كتاب «تلخيص المفتاح» خطيب‌ ١ قزوينى، مورد بحث بوده و علماء به شرح و تلخيص و تحشيه اين كتاب پرداخته و از خود ابتكارى نداشته و دنبال‌رو گذشتگان بودند و بر كتب بلاغى پيشينيان شرح مى‌نوشتند و گاه اتفاق مى‌افتاد كه بر شرح نيز، شرح ديگرى نوشته شود. ٢

متن تلخيص المفتاح خطيب قزوينى نيز، مورد توجّه واقع شده بود و افاضل، بدان رو آورده بودند و بر آن شروحى نوشتند كه از آن جمله دو شرح «مطوّل» و «مختصر» تفتازانى است كه به گفته حاجى خليفه، ٣ مشهورترين شروح و متداول‌ترين آنهاست.

در قرون دهم و يازدهم و دوازدهم هجرى نيز، تحشيه بر شروح نوشته شده قرنهاى پيشين، معمول بود و علماى بلاغى مى‌كوشيدند كه عبارات و كلمات تلخيص المفتاح را توضيح دهند. ٤ در ضمن، مسائل بلاغى را با مسائل فلسفى و اصولى، درهم آميخته، جابجا مسائل نحوى و آراء نحويان مكتب كوفه، همچون كسانى و فرّاء و ثعلب و ديگران و نيز آراء نحويان مكتب بصره، همچون سيبويه و آراء نحويان مكتب اندلس، مثل ابن مالك و ابن عصفور را در ضمن كتب بلاغى گنجاندند؛ بطورى كه‌