در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٨٢١
و سبك قديم و شيوه پيشينيان در اين كتاب حفظ شده است. مؤلّفان سعى كردهاند كه به اندازه كافى براى مطلب و هرمبحث، تمرينهايى ذكر كنند و حتّى پيش از توضيح و تبيين يك مبحث بلاغى، براى روشن شدن ذهن مبتدى، به ذكر مثال پرداختهاند و مؤلّفان خود نيز راهنمائى براى حلّ تمرينات به اسم «دليل البلاغة الواضحة»، نوشتهاند تا خوانندگان بتوانند از حلّ تمرينات كتاب بخوبى استفاده كنند.
نويسندگان كتاب «البلاغة الواضحة» در مقدّمه، پس از تعريف فصاحت و بلاغت از اسلوب، سخن گفتهاند و در واقع مقدّمه كتاب را به بحث از فصاحت و بلاغت و اسلوب، اختصاص دادهاند و نكته جالب اينكه در بحث از فصاحت براى ذوق اهميّتى قائل شدهاند. ١٥
«و الذوق السليم هو العمدة في معرفة حسن الكلمات و سلاستها ...».
آنان بلاغت را تنها مرتبط با لفظ يا فقط مربوط به معنى ندانسته بلكه آنرا در تأليف اين دو عنصر و حسن انجام لفظ و معنى دانسته و گفتهاند: «فالبلاغة ليست في اللفظ وحدة و ليست في المعني وحده و لكنّها اثر لازم لسلامة تأليف هذين و حسن انسجامها».
سپس در رابطه ميان دو عنصر لفظ و معنى و حسن انسجام آن دو اظهار نظر كرده و معتقدند كه: «و ... يحسن بك ان تعرف شيئا عن الاسلوب الذى هو المعنى المصوغ في الالفاظ ... ١٦» و در همين زمينه سرانجام از اسلوب و اقسام آن سخن گفته و آنرا به علمى و ادبى و خطابى، تقسيم كرده و براى هريك ويژگيهايى بيان داشتهاند. ١٧
اين مؤلّفان، پس از مقدّمه بسيار سودمند، نخست علم بيان و مباحث مربوط به آن يعنى تشبيه و مجاز و استعاره و كنايه را مورد بحث ساخته در پايان اين مبحث، بخشى را به عنوان «اثر البيان فى تأدية المعانى» طرح كردهاند؛ ١٨ سپس از علم معانى سخن گفته و در پايان اين مبحث نيز، بخشى را به عنوان «اثر علم المعانى فى بلاغة الكلام» طرح نموده (١٩) و سرانجام علم بديع را مورد بحث ساخته از اثر محسنات لفظى و محسنات معنوى كه مجموعا موضوع بحث علم بديع است، سخن گفتهاند. ٢٠
«بلاغة الواضحة» علاوه بر مزايا و خواص ويژهاى كه دارد، مسائل بلاغى را