كلاعى كتاب «احكام صنعة الكلام» را براى بحث و بررسى از نثر و فنون مختلف آن و قوانين كتابت و آداب آن نوشته است و به نويسندگان توصيه كرده است‌ ٦٢ كه نويسنده نبايد در مدح كسى مبالغه كند؛ زيرا اگر در ستايش كسى، نويسنده مبالغه كند، در واقع او را هجو كرده است.

كلاعى در اين كتاب، بيشتر در باب مسائل مربوط به نثر بحث كرده‌ «*»- و گهگاه به مناسبت به مسائل مربوط به شعر نيز پرداخته است. ٦٣

اهميّت كتاب احكام صنعة الكلام‌

اوّلا- در اين كتاب، آراء گوناگونى در مسائل نقد و بلاغت وجود دارد كه برخى نيز از اختراعات و استنباطات مولّف است.

ثانيا- با تأليف كتاب مزبور، مؤلّف نشان داده كه روزگارى نيز در اندلس، مسائل بلاغى، مورد بحث قرار مى‌گرفته، همان‌طورى كه در مشرق ممالك اسلامى هم، از مسائل نقد و بلاغت بحث مى‌شده است.

- عماد اصفهانى، متوفّى به سال ٥٩٧ هجرى در كتاب «خريدة القصر و جريدة العصر» كه از شعراى عراق و شام و جزيره و مصر و مغرب و اندلس تا سال ٥٦٢ هجرى سخن گفته، نوشته است: پدر مؤلّف كتاب «احكام صنعة الكلام» تا سال ٥٣١ هجرى زنده بوده است.

(*) كلاعى، در تأليف خود به بسيارى از كتب و نوشته‌هاى شرق ممالك اسلامى همچون: «ادب الكاتب» و «تأويل مشكل القرآن» ابن قتيبه، متوفّى به سال ٢٧٦ هجرى و «يتيمّه الدهر» ثعالبى و «مقامات» و «رسالات» بديع الزمان همدانى، متوفّى به سال ٣٩٨ هجرى و آثار مختلف ابو العلاء معرى تكيه كرده و مطالبى از نوشته‌هاى آنان را نقل كرده، همان‌طورى كه در تأليف خود، كلاعى از كتاب «البيان و التبيين» جاحظ متوفّى به سال ٢٥٥ هجرى و «فحولة الشعراء» اصمعى، متوفّى به سال ٢١٦ يا ٢١٧ هجرى و «ملاحن» ابن دريد متوفّى به سال ٣٢١ هجرى و «نقد الشعر» قدامة بن جعفر، متوفّى به سال ٣٣٧ هجرى مطالبى نقل كرده است.