ياقوت حموى، متوفّى به سال ٦٢٦ هجرى، ابن طباطبا را شاعر مفلق‌ «*» و عالم محقّق و آدمى خوش‌قريحه مى‌داند و مى‌نويسد كه يكى از مصنّفات او كتاب «عيار الشعر» و ديگرى كتاب «تهذيب الطبع» است كه درباره شعر است و سوّمى كتاب «العروض» كه پيش از او، كسى چنين كتابى تصنيف نكرده است.

اهميّت كتاب عيار الشعر

كتاب «عيار الشعر» از كتب مهمّ در نقد ادبى و فن شعر به شمار مى‌آيد، دكتر طه حاجرى و دكتر زغلول سلام كه كتاب «عيار الشعر» به تعليق و تحقيق آن دو به چاپ رسيده، بر اين عقيده‌اند كه كتاب مزبور، بر كتاب «الشعر و الشعراء» ابن قتيبه و كتاب «البديع» و كتاب «طبقات الشعراء» ابن معتّز و كتاب «قواعد الشعر» ثعلب و كتاب «نقد الشعر» قدامة بن جعفر، برترى دارد؛ زيرا نويسنده كتاب «عيار الشعر» خود شاعر است و ذوق شاعرى دارد و ديگر نويسندگان كه برشمرديم [بجز ابن معتّز] عالمان شعر هستند و آگاهان لغت و ذوق شاعرى ندارند.

كتاب «عيار الشعر» به سبب آگاهى نويسنده و داشتن ذوق شعرى مصنّف، امتياز خاصّى دارد. ابن طباطبا عناصر حسن و زيبايى شعر و عوامل فساد شعر را بخوبى درك كرده و درين كتاب، جانب لفظ و معنى و صوّر بيانى را در نظر گرفته و از محتواى قصيده و موضوع آن‌كه با حال و مقام بايد ارتباط داشته باشد، نيز بحث كرده است. از تغييراتى كه شعراى نوآور در شعر شاعران پيشين داده‌اند، سخن گفته و از تقليد شاعران از شعراى پيشين بحث كرده و از اينكه برخى هم از خود ابداعى كرده، سخن گفته است. ١

ابن طباطبا، در كتاب «عيار الشعر» به ذوق و طبع صحيح اهميّت داده و گفته است‌ ٢: «فمن صحّ طبعه و ذوقه لم يحتج الى الإستعانة على نظم الشعر بالعروض التى‌

(*) عبارت ياقوت، درباره ابن طباطبا، چنين است: «شاعر مفلق و عالم محقّق، شائع الشعر بقيه الذكر ٣ ...».