[١] - محمد فريد وجدى در جلد دوم ص ٦٧٧ دائرة معارف القرن العشرين چاپ بيروت، الطبعة الثالثة، سعد الدين تفتازانى را از كبار علماى اسلامى دانسته و از نوابغ قرن هشتم هجرى و سال فوتش را ٧٩٢ هجرى.

و خير الدين الزركلى در جلد هشتم ص ١١٣ «الأعلام» چاپ سوم، مسعود بن عمر بن عبد اللّه تفتازانى ملقّب به سعد الدين را از پيشوايان علوم عربيّت و علم بيان و منطق در شرق ممالك اسلامى مى‌داند و زادگاهش را تفتازان از شهرهاى خراسان.

نويسنده كتاب «الأعلام» تفتازانى را مؤلّف كتابهاى فراوانى مى‌داند و محلّ دفن او را شهر سرخس.

نويسنده كتاب «روضات الجنّات فى احوال العلماء و السادات» تفتازانى را از افاضل محقّقين و متبحّرين در فنّ عربيّت و منطق و اصول و كلام و فقه و تفسير و امثال اين علوم دانسته، و او را دانشمندى معرّفى كرده كه در فنون مختلف علمى، تحقيقات كاملى از خود باقى گذاشته و از عجائب آنكه، تفتازانى، اين شرح مطوّل را بر «تلخيص المفتاح» خطيب قزوينى، كه تاكنون از اهميّت آن هم كاسته نشده، در ٢٠ سالگى شروع كرده و زمان تأليف آن شش سال طول كشيده و آن‌را به سلطان عصر، معزّ الدين ابو الحسين معروف به محمد كرت، تقديم داشته است. سال فوتش را او نيز به سال ٧٩٢ هجرى در سمرقند دانسته كه در سرخس هم به خاك سپرده شده است. براى آگاهى بيشتر رجوع شود به: «روضات الجنات ...» تأليف مير سيد محمد باقر خوانسارى، ترجمه آقاى حاج شيخ محمد باقر ساعدى خراسانى، از انتشارات كتابفروشى اسلاميه ج ٤ ص ١٤٨ و ١٤٩ و ١٥٠ و ١٥١.

يوسف اليان سركيس، نويسنده كتاب «معجم المطبوعات العربيّه و المعرّبة» تاريخ فوت تفتازانى را، سال ٧٩٣ هجرى نوشته؛ زيرا مادّه تاريخ سال فوت او جمله «طيّب اللّه ثراه» مى‌باشد كه به حساب ابجد ٧٩٣ مى‌باشد.

نويسنده «معجم المطبوعات» تفتازانى را، استاد على الاطلاق و مشار اليه بالاتفاق معرّفى كرده و افزوده است كه نوشته‌هاى او، از شهرت خاصّى برخوردار بوده و سيد شريف جرجانى، در آغاز از بحر بيكران علم او، بهره‌مند مى‌شده و درّ مى‌چيده و بارها به رفعت شأن و علوّ مقام او اعتراف كرده ولى بعدها بر اثر مشاجره، در مجلس امير تيمور، ميان او و تفتازانى نقار و كدورتى رخ داده است. براى آگاهى بيشتر رجوع شود به: معجم المطبوعات العربيه و المعرّبة شامل لاسماء الكتب المطبوعة فى الأقطار الشرقيّة و الغربيّة، تأليف يوسف اليان سركيس، چاپ مصر، مطبعة سركيس بمصر ١٣٤٦ ه- ١٩٢٨ م. ج ١ ص ٦٣٥ و ص ٦٣٦.

استورى در دائرة المعارف الاسلاميّة، ذيل مادّه تفتازانى، نوشته است: سعد الدين مسعود بن عمر، مشهور به تفتازانى، حجّت مشهور در علم بلاغت و منطق و ماوراءالطبيعة و كلام و فقه بوده، كتب فراوانى نوشته كه هنوز هم در مدارس كشورهاى شرق ممالك اسلامى، تدريس مى‌شود.

وى در قريه تفتازان از قراء خراسان نزديك به نسا در سال ٧٢٢ ه متولّد شده و نزد عضد الدين ايجى دانش آموخته است.

نخستين كتابى كه در ١٦ سالگى نوشته، شرح تصريف عزّى است كه در ماه شعبان سال ٧٣٨ هجرى در قريه-