در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٧٢٦
ابن ابى الإصبع، تنها يك مصنّف و نويسنده و مؤلّف كتب بلاغى، نيست بلكه علاوه بر اينكه شاعر تواناى پراحساسى بوده و احساسات او در شعرش بخوبى نمودار است، ناقد بزرگى نيز به شمار مىآيد؛ زيرا اشعار بسيارى از شاعران را نقد كرده و خود نيز اشعار فراوانى سروده است.
ابن ابى الإصبع مصرى، عالم بلاغى قرن هفتم هجرى از علماى بلاغى پيش از خود متأثّر و در علماى بلاغى پس از خود مؤثّر بوده است.
وى بيش از همه، از زمخشرى، متأثّر شده و تأثير زمخشرى در كتاب «بديع القرآن» ابن ابى الإصبع محسوس است؛ زيرا پس از آنكه، ابن ابى الإصبع «تهكّم» را در بلاغت توضيح مىدهد ٨٠، به اظهار نظر مفسران مىپردازد و مىگويد:
«فقد ذهب بعض المفسّرين الى انّهم ...» و روشن است كه مفسّر مورد نظر وى در اين مورد خاص زمخشرى، بوده؛ زيرا زمخشرى نخستين كسى است كه قرآن مجيد را از جنبه بلاغى، تفسير كرده است.
يكى ديگر از كسانى كه ابن ابى الإصبع، از او متأثر است، قدامة بن
جعفر است كه در ابن ابى الإصبع تأثير فراوان گذاشته و او هم به ديده احترام به
قدامة نگريسته و از آراء قدامة دفاع كرده و او را بر ديگران، ترجيح داده و همچون
قدامة بن جعفر، صنعت اشارة «*»- ارداف «**»- تمثيل «