در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٦٧٦
و البته مىدانيم كه در اين آيه، از خمر به «اثم كبير» و گناه بزرگ تعبير شده و نيز مىدانيم كه «كلّ كبير محرّم باجماع الامّة» و نيز بايد بدانيم كه الف و لام (أل) در كلمه «الخمر» در هردو آيه، براى استغراق جنس است.
و مرحله تحريم قطعى خمر هم به آيه ٩٠ سوره مائده يعنى:
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ». بوده است و اگر خوب دقت كنيم آيه مورد بحث هم يعنى آيه ٤٣/ نساء:
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى ...»
ممنوعكردن خوردن شراب است، در نزديكى اوقات نماز كه پس از اندك تامّل و تفكّر درمىيابيم كه مفهوم واقعى اين دستور، همه شبانهروز را فرا مىگيرد؛ زيرا در شبانهروز بايد پنج بار نماز خواند.
برخى نيز گفتهاند ٦٧ كه در اين آيه، مضاف حذف شده و مضاف اليه جاى آن را گرفته و عبارت در اصل چنين بوده است: «... لا تقربوا موضع الصلوة و انتم سكارى» و «موضع الصلوة» يعنى: مسجد. و در واقع، تسميه مسجد به صلوة از قبيل تسميه محلّ است به حالّ و نظير اينگونه حذف مضاف و اينگونه تسميهها يعنى تسميه حالّ و محلّ در قرآن مجيد فراوان است، همچون كه در آيه: «... وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً ...» آيه ٤٠/ حجّ.
«صلوات» به معناى «مصلّيات» مىباشد و به قول سيّد شريف رضى: «انّ الصلوة ههنا يعنى بها مصلّيات اليهود» و علّت اختصاص يافتن كلمه به عبادتگاه يهود، اينست كه «بيع» جمع بيعه به كسر باء به معناى معبد نصارى مىباشد و «مساجد» هم كه عبادتگاه مسلمانان است و «صلوات» هم به معناى معابد يهود ٦٨ يعنى: مصلّيات اليهود.
در بحث از آيه ٤٣/ سوره نساء كه برخى گفتهاند:
مورد خطاب، مؤمنان هستند و خطاب به صورت «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» بيان شده، در صورتى كه مخاطبان «سكارى» مىباشند.