در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٦٧٣
بشود و آنان نيز از عزلت و انزوا درآيند.
براى ارتباط صدر آيه و بخش دوم آيه، سيّد شريف رضى نقل كرده است كه گويا در آيه، حذف وجود دارد و در اصل چنين است:
«و إن خفتم الإثم بألا تعدلوا فى اليتامى اللاتى نكحتموهن لضعفهن، و لأن نكاحهن ادعى لكم الى ظلمهن فانكحوا من غيرهن ...» ٥٩
و درباره بكار رفتن «من» كه براى ذوى العقول است و در آيه مورد بحث به جاى «من» «ما» بكار رفته است، برخى گفتهاند كه «ما» در اينجا مصدرى است و جمله را به تأويل مصدر مىبرد و تقدير آن بنا به گفته فرّاء چنين است:
«فانكحوا النساء نكاحا طيّبا» ٦٠.
البته در قرآن مجيد، نظير اين آيه كه براى نساء، كلمه «ما» بكار رفته باشد، فراوان است همچون آيه ٥١ سوره احزاب «لا يَحِلُّ لَكَ النِّساءُ مِنْ بَعْدُ وَ لا أَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ أَزْواجٍ وَ لَوْ أَعْجَبَكَ حُسْنُهُنَّ إِلَّا ما مَلَكَتْ يَمِينُكَ ...»
يعنى: از اين پس زنان [ديگر] بر تو حلال نيند و نه رواست كه با همسرانى تبديلشان كنى، گرچه جمال آنان به شگفت آورده باشد، مگر آنهائى كه مالكشان شوى ...
شيخ خليل ياسين هم در همين مورد نوشته است ٦١: «و مثلها كثير فى القرآن».
در بحث از همين آيه، برخى از اشكالتراشان ناآگاه گفتهاند:
در بخش «فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ ...»
«واو» در زبان عربى، براى جمع بكار مىرود، پس مىتوان در آن واحد، دو همسر به اضافه سه همسر و به اضافه چهار همسر را به ازدواج درآورد كه مجموعا نه همسر مىشود، به عبارت سادهتر، تعدّد زوجات [به قول ناآگاهان كم مايه] شامل ٩ همسر مىشود. ليكن سيّد شريف رضى، در پاسخ اينان، نوشته است ٦٢: «واو» در اين آيه به معناى «أو- يا» مىباشد؛ زيرا اگر تعدّد زوجات تا ٩ همسر، روا مىبود، صريحا عدد ٩ ذكر مىشد، همانطور كه اگر شما بخواهيد به كسى ٩ درهم پول بدهيد به صراحت و يكبارگى مىگوييد:
«أعطيته تسعة دراهم» يعنى به او ٩ درهم پول دادم.