در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٦٦٩
صحيح است كه تمنّا كنند تا خدا، آنان را در جهان بميراند و اين، پسنديده و ممدوح است، در صورتى كه اگر تمنّا كنند تا كفّار آنان را بكشند، ناپسنديده است و نامحمود.
و شأن نزول آيه، اينست كه پس از جنگ بدر گروهى از ياران پيامبر اكرم، آرزوى شهادت كردند و گفتند: اى كاش كه افتخار شهادت در ميدان جنگ بدر، نصيب ما مىشد. ولى وقتى كه جنگ وحشتناك احد پيشآمد، مجاهدان واقعى جنگيدند و به شهادت رسيدند، برخى هم فرار كردند، اين آيه، در سرزنش آنان نازل شد و گفت كه شما كسانى بوديد كه آرزوى شهادت مىكرديد، پس چرا در آن موقع كه خواسته خود را به چشم ديديد، فرار كرديد و از شهادت گريختيد ...
در بحث از آيه «... وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْها وَ سَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ» آيه ١٤٥/ آل عمران.
يعنى: هر كه پاداش دنيا بخواهد و براى يافتن متاع دنيا كوشش كند، به او مىدهيم و از دنيا بهرهمندش مىكنيم، و هركه پاداش آخرت بخواهد و براى ثواب ابدى آخرت، سعى نمايد از نعمت آخرت، برخوردارش كنيم و به سپاسگزاران بزودى، پاداش خواهيم داد.
سيّد شريف رضى نوشته است ٥٢: منظور از «ثَوابَ الدُّنْيا» منافع دنيا و لذّات دنياست كه از طريق مجاز و از باب تشبيه به كلمه «ثَوابَ الْآخِرَةِ» آنرا، نيز «ثواب» آورده است و كلمه «ثواب» در قرآن مجيد، مجازا به معناى نعمت دنيا فراوان بكار رفته است همچون آيه ١٣٤ سوره نساء:
«مَنْ كانَ يُرِيدُ ثَوابَ الدُّنْيا فَعِنْدَ اللَّهِ ثَوابُ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ ...»
و آيه ١٤٨/ آل عمران:
«فَآتاهُمُ اللَّهُ ثَوابَ الدُّنْيا وَ حُسْنَ ثَوابِ الْآخِرَةِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ».
يعنى: خدا، پاداش اين جهان و پاداش نيك آن جهان را به آنان خواهد داد و خدا نيكوكاران را دوست مىدارد.
در آيه مورد بحث (١٤٥/ آل عمران) در جمله «نؤته منها» نقش «من» تبعيضى را نبايد از نظر دور داشت؛ زيرا به قول سيّد شريف رضى: «لانّه سبحانه على الحقيقة بعطى كلّ عامل على قدر عمله من ثواب الآخرة».