در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٦٦٤
فهميده مىشود و معلوم مىگردد كه اين خانه، قبله همه مسلمانان است و عبادتگاه تمام مردم.
كلمه «مباركا» در آيه مورد بحث، حال است و منصوب يعنى: «ذا بركة». و معناى بركت، در لغت يعنى: نموّ و زياده و تعبير مبارك بودن، در مورد چيزهايى است كه خير آن، هميشگى باشد و دائمى. و به همين جهت است كه در چند مورد ٣٩، قرآن مجيد را به صفت «مبارك» توصيف كردهاند؛ چون منشاء خير است و مبدأ بركت.
بيت اللّه هم به صفت مبارك، توصيف شده؛ زيرا در آن خير كثير وجود دارد و اين مجمع سالانه، جايى است كه مسلمانان مىتوانند حدّاكثر بهره را ببرند و اهداف مشتركشان را توجيه نمايند و در اين مركز بزرگ، مشكلات عالم اسلام را رفع نمايند.
در بحث از آيه: «... وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ». آيه ٩٧/ آل عمران.
يعنى: حجّ و زيارت خانه خدا، بر مردم واجب است (- بر مردم است كه آهنگ خانه خدا بكنند) آنان كه توانائى و استطاعت رفتن به سوى آن، دارند و هركه وجوب حجّ را إنكار كند، كفر ورزيده و خدا از جهانيان بىنياز است.
سيد شريف رضى نوشته است ٤٠: در واقع از مفهوم عبارت «وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ» فرض و وجوب حجّ، استنباط مىشود و بيان مزبور بر وجوب حج دلالت مىكند؛ زيرا در زبان عربى، وقتى گفته مىشود «لفلان علىّ كذا» وجوب آن چيز موكّدتر شده و اينگونه بيان، بليغترين الفاظ وجوب است و تأكيدى است براى إلزام حجّ.
برخى از طاعنان ناآگاه، گفتهاند كه جمله «و من كفر» در اين جا، چه معنى مىدهد؟ سيّد شريف رضى، در پاسخ اينان گفته است ٤١: وقتى خوب بينديشيم و دقّت كنيم به اين نتيجه مىرسيم كه عبارت، در اصل، چنين بوده است:
«من لم يعتقد انّ الحجّ مفترض عليه و لازم له فقد كفر».
و درباره بخش پايانى آيه يعنى: «... فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ» هم گفته است ٤٢: تمام اين تكاليف براى خير بشر است و چيزى به خدا نمىرسد و خدا را به بندگانش، نيازى نيست.
نكته بسيار جالب، در اين آيه، جمله «وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ ...» است كه به ما