در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٦٦٣
خانهاى است كه «مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً» مىباشد.
محمد بن ابو بكر بن عبد القادر رازى متوفّى به سال ٦٦٦ هجرى، در پاسخ آنان كه گفتهاند: از زمان آدم، تا روزگار بناى كعبه، خانههاى بسيارى ساخته شده، پس چگونه مىتوان گفت «إنّ أوّل بيت وضع للناس ...» و چگونه مىتوان كعبه را، نخستين خانه دانست؟
نوشته است ٣٥: معناى آيه يعنى:
«إنّ اوّل بيت وضع قبلة للناس و مكان عبادة لهم، أو وضع مباركا للناس» مىباشد. پيش از رازى، زجّاج متوفّى به سال ٣١١ هجرى نيز، تقريبا همين مطلب را گفته است ٣٦.
نكته جالب اينكه در آيه مزبور [٩٦/ آل عمران] «بيت» را به «ناس» نسبت داده و در آيه ٣٦ سوره حجّ، گفته شده است: «... وَ طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَ الْقائِمِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ ...» يعنى بيت به خدا اضافه شده است.
علاء الدين على بن محمد بن ابراهيم بغدادى معروف به: الخازن، در تفسير معروفش به نام: تفسير الخازن كه نام اصليش: «لباب التأويل فى معانى التنزيل» مىباشد و به سال ٧٢٥ هجرى تأليف كرده، نوشته است ٣٧:
اضافه و نسبت «بيت» به اللّه، بر سبيل تعظيم و تشريف است مثل «ناقة اللّه» ولى اضافه و نسبت «بيت» به ناس براى اينست كه بگوييم: تمام مردم در آن بيت مشترك هستند و به شخص خاصّى تعلّق ندارد، از آن دولت مخصوصى نيست، كسى جز خدا مالك آن، نمىباشد، متعلّق به همه مردم است، همه مردم در آن خانه حقّ دارند و هيچكس حقّ ندارد كه ديگرى را مانع شود؛ زيرا در اين خانه «... مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً ...» آيه ١٢٥/ بقره مىباشد.
و نيز اين خانه، يك مجمع دينى است كه خدا هم براى آن احترام خاصّى قائل است و آنرا «جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاسِ ...» دانسته و درباره آن گفته است:
«... جَعَلْناهُ لِلنَّاسِ سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ ...» آيه ٢٥/ سوره حجّ:
سيّد شريف رضى نيز گفته است ٣٨، از انتساب «بيت» به «الناس» اشتراك