در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٦٦٢
در جمله «هذا بلاغ» مصدر است و لام در «لينذروا» هم براى تعليل است و پس از آن «أن» مقدّر است و جمله به تأويل مصدر برده مىشود و تقدير جمله چنين است: «هذا بلاغ للناس و إنذار» پس «واو» زائد نيست. حتّى سيد شريف رضى، قبول ندارد ٣١ كه «ما» در آيه «فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ ...» آيه ١٥٩/ آل عمران.
زائد باشد و تقدير آن، چنين باشد «فبرحمة من اللّه لنت لهم ...» بلكه اعتقاد سيّد شريف رضى بر اينست كه «ما» در اين آيه «بر تفخيم و عظمت، دلالت مىكند و در واقع، تقدير آيه، چنين است:
«فبرحمة عظيمة من اللّه لنت لهم ...»
در آيه مورد بحث هم (آيه ٩١/ آل عمران) قرآن مىخواهد بگويد:
كسانى كه پس از ايمان كافر شدند و با كفر هم مردند، اگر به اندازه كره زمين هم، زر صدقه بدهند، از آنان پذيرفته نخواهد شد و گر چه آنرا بىعوض بدهند. كه اگر «واو» نباشد، اين نفى عام، مفهوم نمىشود ٣٢.
سيّد شريف رضى در آيه: «إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً وَ هُدىً لِلْعالَمِينَ» آيه ٩٦/ آل عمران.
يعنى: براستى كه نخستين خانهاى كه براى عبادت مردم، بنا شد، در سرزمين مكّه است كه پربركت است و مايه هدايت جهانيان.
بتفصيل، بحث كرده و اقوال گوناگون را، باز گفته است ٣٣.
آيه مزبور، در واقع، جواب از سوال مقّدرى است براى آنان كه گفتند: چرا كعبه بعنوان قبله مسلمانان انتخاب شده است؟ و چگونه مىتوان گفت كه كعبه، نخستين بيتى است كه ساخته شده و حال آنكه پيش از آن بيوت و مساكنى ساخته شده بوده است؟!
در جواب گفتهاند: نقش معنائى «مباركا» در اين آيه كه حال مىباشد و منصوب، زياد و با اين كلمه، از ديگر بيوت، ممتاز است و در واقع «اوّل بيت وضع لعبادة المكلّفين» و «اوّل بيت وضع للعبادة لا للسكنى» مىباشد يعنى اين خانه، نخستين خانه توحيد است، نخستين جايگاهى است كه براى پرستش خدا، ساخته شده، خانهاى است پربركت، خانهاى است كه مركز اجتماع خواهد بود و براى آنان كه بدان خانه پناه برند، امنيّت است و آرامش و به قول سيّد قطب ٣٤ «مثابة الامن لكلّ خائف» مىباشد،