هربخش از اين كتاب ده فصل دارد و در هرفصل، از يك شاعر و گاه بيشتر، سخن رفته است و شايد در اين تقسيم‌بندى- تقسيم كتاب به چهار بخش و هربخش به ده فصل- ثعالبى از كتاب طبقات الشعراء ابن سلّام، تبعيت كرده باشد.

اينكه برخى گفته‌اند: ثعالبى در كتاب يتيمة الدهر به سجع‌گويى و عبارات مطنطنانه توجه داشته و در نتيجه معنا را فداى لفظ كرده، قابل قبول نيست و به ارزش كتاب، لطمه نمى‌زند و از اهميت آن نمى‌كاهد، زيرا سبك ثعالبى در اين كتاب، شيوه متداول قرن چهارم هجرى بوده و او از اسلوب زمان خود پيروى كرده است، با توجه به اينكه سجع ثعالبى در اين كتاب، مقبول و خوشايند است و نه متكلف و ناخوشايند. ٢٧

ثعالبى، كتاب يتيمة الدهر را به عنوان ذيلى بر كتاب البارع اثر هارون بن على منجم نوشته است. «*»

٧- فقه اللغة و سرّ العربية:

يكى از كتب بسيار سودمند و با ارزشى است كه درباره تفاوت ميان كلمات، در سى باب تأليف شده كه هرباب آن خود داراى فصولى است.

چون بحث پيرامون اين كتاب گرانقدر خود مقالى جداگانه مى‌خواهد و نويسنده در نظر دارد، مقاله‌اى بطور تفصيل در معرفى اين كتاب بنويسد و از طرفى در مقدمه ترجمه‌ ٢٨ الفروق فى اللغة شمه‌اى نيز درباره كتاب فقه اللغة بحث شده، لذا جهت تطويل كلام از بحث پيرامون آن فعلا صرف نظر مى‌شود.

(*) براى آگاهى بيشتر بايد دانست: كه عماد كاتب اصفهانى (متوفى به سال ٥٩٧ هجرى) كتاب خريدة القصر و جريدة العصر خود را به عنوان ذيلى بر كتاب زينة دمية الدهر، اثر ابو المعالى سعد بن على الورّاق خطيرى، نوشته و خطيرى هم كتاب زينة دمية الدهر خود را به عنوان ذيلى بر كتاب دمية القصر و عصرة اهل العصر، اثر باخرزى نوشته است و باخرزى نيز كتاب دمية القصر خود را به عنوان ذيلى بر يتيمة الدهر ثعالبى نوشته است.

ر ك: وفيات الاعيان، ج ٤ ص ٢٣٣- ٣٢٨.