برخى هم نوشته‌اند: صاحب يتيمه چنين گفته و گاه نوشته‌اند: «قال الثعالبى فى كتابه» كه منظور آنان از كتاب، يتيمة الدهر مى‌باشد و هدفشان از صاحب يتيمة، ثعالبى.

مورخان به نوشته‌هاى ثعالبى، در يتيمة الدهر اعتماد داشته و او را ثقه دانسته‌اند، زيرا بسيارى از مطالب منقول در كتاب را ثعالبى خود شنيده و چنانچه مشافهة نشنيده باشد، از راويانى كه خود شنيده‌اند، مطالب را نقل كرده و گاه نيز شخصا به ديوانهاى شعرا مراجعه كرده و مطالب را برگزيده است.

تنها قدماء نبوده‌اند كه به كتاب يتيمة الدهر ثعالبى نظر و توجه داشته‌اند، بلكه دانشمندان معاصر نيز اين كتاب را مورد توجه قرار داده و آن‌را از مآخذ معتبر شناخته‌اند، مثلا دكتر زكى مبارك نوشته است: «من الذى يستطيع ان يحدد خسارة الادب لو ضاعت اليتيمة او ثمار القلوب» ٢٦

بسيارى از دانشمندان معاصر، برآنند كه كتاب يتيمة الدهر ثعالبى، علاوه بر اينكه شرح‌حال و تراجم‌گونه‌اى از شاعران مى‌باشد، نمونه برجسته و تصويرى است كامل از حيات ادبى قرن چهارم هجرى، زيرا ثعالبى در اين كتاب، تنها به شرح‌حال شاعران و ذكر برخى از اشعار خوب آنان اكتفا نكرده، بلكه شعر شاعران، را مقايسه كرده و دليل برترى و يا نقص شعرى آنها را باز گفته و از اين راه نقد گونه‌اى ترتيب داده است.

ثعالبى شاعران و اديبان را برحسب اماكن و مواطن آنان طبقه‌بندى كرده و در اين طبقه‌بندى اقليمى، اثر محيط را در شعر شاعران بيان نموده است.

مؤلف يتيمة الدهر، كتاب را در چهار بخش تنظيم كرده است:

بخش نخست را به شعراى آل حمدان و ديگر خاندانها، كه در شام و نواحى اطراف آنجا مى‌زيسته‌اند اختصاص داده است. اين بخش از مهم‌ترين بخشهاى كتاب است.

بخش دوم كتاب را به شعراى عراق و نواحى مركزى و آنان كه در دستگاه آل بويه مى‌زيسته‌اند مخصوص كرده است.

بخش سوم را به شعراى جبال، گرگان، طبرستان و وزرا و كتّاب و قضاة ديالمه‌