در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٥٧٦
مؤلّف به سال ٥٢٤ هجرى. ثعالبى را، فريد دهر دانسته و براى او عبارت «و له مصنّفات فى العلم و الادب» را نوشته و متذكّر شده كه «نشهد له بأعلى الرتب». ١
و نيز ابو البركات كمال الدين عبد الرحمن بن محمّد معروف به: ابن الأنبارى، متوفّى به سال ٥٧٧ هجرى، ثعالبى را اديبى فاضل و دانشمندى فصيح و بليغ معرّفى كرده و افزوده است كه كتب فراوانى تصنيف كرده و چند كتاب او را هم، نام برده است. ٢
ابو القاسم محمد بن عبد الغفور كلاعى، از دانشمندان قرن ششم هجرى در كتاب خود موسوم به: احكام صنعة الكلام در فصلى كه از تأليف و تصنيف سخن گفته ٣، پس از آنكه در آغاز، عبارت «من صنّف كتابا فقد استهدف، فإن أحسن فقد استعطف، و ان اساء فقد استقذف» را ذكر كرده، در ضمن ابو منصور ثعالبى را «حسن التأليف و مطبوع التصنيف» معرّفى كرده و افزوده است كه «تآليفه حسان المصادر و الموارد».
شمس الدين احمد بن محمّد، معروف به: ابن خلّكان متوفّى به سال ٦٨١ هجرى ضمن اينكه در باب كلمه «ثعالبى» نوشته است ٤: «هذه النسبة الى خياطة جلود الثعالب و عملها، قيل له ذلك؛ لانّه كان فرّاء». افزوده است كه تأليفات او، از شهرت فراوانى برخوردار است و كتاب فقه اللغة و كتاب سحر البلاغة و چند كتاب ديگر نيز از آثار اوست و كتاب يتيمة الدهر فى محاسن العصر از بزرگترين و جامعترين كتابهاى اوست و ابو الفتوح نصر اللّه بن قلاقس اسكندرى، شاعر مشهور، درباره كتاب «يتيمة الدهر» ثعالبى گفته است:
ابيات اشعار اليتيمة
أبكار افكار قديمة
مانوا و عاشت بعدهم
فلذلك سمّيت يتيمة