مى‌دانيم كه در قرن چهارم هجرى، دانشمندانى چون قاضى عبد الجبار معتزلى (م ٤١٥ ه) درباره اعجاز قرآن، كتاب نوشته و جلد شانزدهم كتاب مفصل و باارزش خود را به نام «المغنى فى ابواب التوحيد و العدل» به بحث اعجاز قرآن، اختصاص داده و نيز مانند باقلانى (م ٤٠٣ ه) كتاب «اعجاز القرآن» نوشته‌اند. علاوه بر آنها سه رساله ديگر هم در باب اعجاز قرآن و علوم بلاغى به نام «ثلاث رسائل فى اعجاز القرآن» نوشته شده كه به همت والاى استادان محقق: محمد خلف اللّه و دكتر محمد زغلول سلّام، در مصر در مجموعه‌اى چاپ شده است.

يكى از سه رساله مزبور، نوشته ابو الحسن على بن عيسى الرّمانى‌ «*» (م ٣٨٦ ه)

(*) حافظ ابو بكر احمد بن على خطيب بغدادى (م ٤٦٣ ه) در جلد دوازدهم صفحات ١٦ و ١٧ تاريخ بغداد، چاپ ١٣٤٩ ه- ١٩٣١ م چهارده جلدى، سال فوت رمانى را ٣٨٤ هجرى نوشته و افزوده است كه وى، فقه- لغت- قرآن- نحو و علم كلام را [به روش معتزله بخوبى مى‌دانسته‌] است.

ابن خلكان در جلد دوم صفحه ٤٦١ و فيات الاعيان، چاپ قاهره، تاريخ فوت رمانى را ٣٨٤ يا ٣٨٢ نوشته و افزوده است كه اصل رمانى از شهر «سرّ من رآى» [- سامراى كنونى‌] بوده است. ولى معلوم نيست كه نسبت رمانى براى او به مناسبت «قصر الرمان» شهر واسط بوده و يا به جهت اينكه خود وى و يا يكى از اجدادش فروشنده رمان [- انار] بوده‌اند.

سمعانى در جلد ششم صفحه ١٦٥ كتاب «الانساب» چاپ حيدرآباد دكن نوشته كه رمانى نحوى متكلم بوده و تصانيف فراوانى در فقه و قرآن و نحو و لغت و كلام [بنابر مذهب معتزله‌] دارد.

رمانى: به ضم راء و تشديد ميم در آخر آن، نون بعد از الف، نسبت است به رمان (- انار) در شهر واسط هم؛-