در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٥٠١
عيار الشعر ابن طباطبا و تأثير آن در كتب بلاغى «*»
بحث من درباره كتاب عيار الشعر ابن طباطبا و تأثير آن در كتب بلاغى است.
ياقوت حموى متوفى به سال ٦٢٦ ه. در كتاب معجم الادبا نام ابن طباطبا را محمد و به هشت واسطه نسب او را به حضرت على بن ابى طالب مىرساند و چون جد ابن طباطبا ابراهيم طباطبا بوده است، او به اين اسم معروف شده است. ياقوت زادگاه ابن طباطبا را اصفهان و سال فوتش را ٣٢٢ ه. در همان شهر مىداند ١ در صورتى كه مرزبانى متوفى به سال ٣٨٤ ه. ابن طباطبا را ذاتا اهل اصفهان نمىداند و مىگويد:
«و كان ينزل اصبهان» ٢.
قفطى متوفى به سال ٦٤٦ ه. ابن طباطبا را يكى از بزرگان ادب مىداند و كتابهايى در شعر و ادب به او نسبت مىدهد و برخلاف ديگر دانشمندان كه مولد ابن طباطبا را اصفهان مىدانند او نيز همچون مرزبانى معتقد است كه وى اصولا اهل اصفهان نبوده و به اصفهان وارد شده است و نيز برخلاف ديگران كه سال فوت او را ٣٢٢ ه. نوشتهاند قفطى مىگويد: «و عاش بعد الثلاث مائه بكثير» ٣.
صلاح الدين صفدى، مورخ و اديب قرن هشتم هجرى (٧٦٤- ٦٩٦ ه.) در جزء دوم كتاب الوافى بالوفيات پس از آنكه همان مطالب ياقوت را در معجم الادباء
(*) برخى از مطالب اين مقاله در «سومين كنگره تحقيقات ايرانى»، تهران ١١ تا ١٦ شهريورماه ١٣٥١ در شعبه «تحقيقات ادبى دوره اسلامى» قراءت شده است.