در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٤٧٦
سرانجام از شعر شعراى يمامه و بحرين، سخن گفته است.
فحول شعراى مدينه را، پنج شاعر دانسته كه سه شاعر يعنى: حسّان بن ثابت، كعب بن مالك، عبد اللّه بن رواحة مربوط به قبيله خزرج و دو شاعر يعنى: قيس بن الخطيم و ابو قيس بن الأسلت از قبيله اوس بودهاند. در ميان اينان، حسّان بن ثابت را برتر از همه دانسته؛ زيرا وى كثيرالشعر و جيّدالشعر است و شعرش از ويژگى كثرت در عين جودت برخوردار.
در بحث از شعراى مكّه ٩ تن را اسم برده و عبد اللّه بن زبعرى را هم برتر از ديگران دانسته است و در بحث از شعراى طائف فقط نام پنج تن را ذكر كرده و افزوده است كه اشعار شاعران طائف بيشتر درباره جنگهاى قبيلهاى سروده شده و اميّة بن ابى الصلت، اشعر شعراى طائف است و نكته جالب در شعر اميّه، اينست كه او براى نخستينبار در شعر خود، از آفرينش آسمانها و زمين و بحث از فرشتگان، سخن گفته و در اين مسائل شعر سروده كه پيش از او سابقه ندارد.
در بحث از شعراى يمامه و بحرين از سه تن به نامهاى: مثقّب «*» و ممزّق و مفضّل بن معشر، ياد كرده است.
ابن سلّام، از پنج تن شاعر يهودى مذهب مدينه و اطراف آن شهر، سخن گفته و درباره شعر سموءل بن عادياء، ربيع بن ابى الحقيق، كعب ابن الأشرف، شريح بن عمران و شعبة بن غريض، بحث كرده است و براى هركدام نمونه شعرى ذكر كرده است و نيز ابن سّلام، در كتاب «طبقات الشعراء» از شاعران مرثيهسرايى همچون: خنساء، متمّم بن نويره «**»، سخن گفته است ٩.
رويهم رفته، ابن سلّام، در تقدم و گزينش هرشاعر به قدرت هنرى شعر آن شاعر توجه كرده است و در كتاب خود از هنر شعر و فنون گوناگون آن، غفلت نورزيده و در بحث از هرشاعر، جودت شعر او را در نظر داشته است. ابن سلّام، برآنست كه شعر و نقد
(*) نام اصلى مثقّب، عائذ بن محصن بوده و به مناسبت سرودن شعرى او را مثقّب گفتند و نيز نام اصلى «ممزّق» شأس بن نهار بن اسود بوده و به جهت سرودن بيتى او را، ممزّق گفتند. ر ك: طبقات الشعراء ص ٦٩ و ٧٠.
(**) به اعتقاد ابن سلّام، متمّم بن نويره، مقدّم بر ديگر شاعران مرثيه سراست؛ زيرا در مرگ برادرش، مالك، مرثيه سوزناكى سروده است. ر ك: طبقات الشعراء ص ٤٨.