باحبّكم الّى و اقربكم منّى مجالس يوم القيامة: احاسنكم اخلاقا الموطئون اكنافا، الذين يالفون و يولفون؛ الا اخبركم بأبغضكم الىّ و ابعدكم منّى مجالس يوم القيامة؛ الثرثارون المتفيهقون. قيل: يا رسول اللّه و ما المتفيهقون؟ قال: المتكبّرون.»

بخش نخست اين حديث، ناظر به حسن اخلاق كه مناط رسالت پيامبر اكرم است، مى‌باشد؛ زيرا پيامبر مبعوث شده «ليتمّم مكارم الأخلاق».

جنبه بلاغى حديث در اينست كه، حديث اولا به حرف تنبيه «الا» موكّد شده و به صيغه تفضيل «احّب» بيان شده و بايد گفت كه تفضيل در تفضيل نيز شده و براى رفع تكرار به صيغه «احبّ و اقرب» گفته شده است. در بخش دوّم حديث پيامبر، پرگويان و آنان را كه به تكلف سخن مى‌گويند، نكوهش كرده است‌ ٢٠.

گفتار پيامبر اكرم از لحاظ صنعت مطابقه، درخور اهميّت است. مطابقه، صنعتى است كه گوينده كلمه‌اى را با كلمه ديگر كه ضدّ آن است. در گفتار خود و يا نوشته و يا خطبه و يا شعرى بياورد، مانند: سواد و بياض (سياهى و سفيدى) ليل و نهار (شب و روز) حرّ و برد (گرما و سرما) و قدامة بن جعفر، مطابقه را چنين تعريف مى‌كند ٢١:

«فأما المطابق فهو ما يشترك فى لفظة واحدة بعينها ...»

تجنيس كه بنا به گفته اصمعى در كتاب «الأجناس» آنست كه گوينده، در شعرى و يا عبارتى دو كلمه متجانس را بياورد، [البته تجنيس انواع و اقسامى دارد] در گفتار پيامبر فراوان است همچون اين گفتار درباره سه قبيله: «عصيّة- غفار- اسلم» كه پيامبر درباره آنها گفت: «عصيّة عصت اللّه و رسوله و غفار غفر اللّه لها، و اسلم سالمها اللّه.» و يا اين سخن پيامبر كه گفته است: «الظلم ظلمات يوم القيامة ...» كه ابو تمّام هم، آن‌را در شعر خود بكار برده است.

«جلا ظلمات الظلم عن وجه امّة

اضاء لها من كوكب العدل آفله.»