٦- كتاب «عيار الشعر» تأليف محمد بن احمد بن طباطبا العلوى‌ «**» كه به سبب درهم‌آميختگى مسائل نقدى با موضوعات بلاغى بسيار درخور اهميت است. ابن طباطبا، يكى از مهم‌ترين مباحثى را كه مورد بحث قرار داده‌ ٣٧، تشبيه است كه اقسام مختلف آن‌را هم بازگفته است.

ابن طباطبا، درين كتاب از سرقات شعرى بحث كرده است، بسيارى از كسانى كه در زمينه نقد و علوم بلاغى كتاب نوشته‌اند از كتاب «عيار الشعر» ابن طباطبا، متأثّر شده‌اند همچون: ابو هلال عسكرى نويسنده «الصناعتين» و مرزبانى نويسنده كتاب «الموشّح» و آمدى نويسنده كتاب «الموازنة بين شعر ابى تمّام و البحترى».

٧- كتاب «نقد الشعر» تأليف قدامة بن جعفر متوفّى به سال ٣٣٧ هجرى است وى يكى از بلغاء و فصحاى فلسفه‌دان بوده است و در علم منطق صاحبنظر ٣٨. پس از ترجمه دو كتاب معروف «الخطابه» و «الشعر» ارسطو به زبان عربى، بعضى از متفلسفان كوشيدند كه قواعدى براى بلاغت عرب، به شيوه‌اى كه از كتب يونانى آموخته بودند، تدوين كنند، يكى از آن افراد، قدامه است كه تا اندازه‌اى در كتاب «نقد الشعر» از اسلوب كتابهاى ارسطو، متأثر است و تأثير كتب يونانى در «نقد الشعر» قدامه بخوبى جلوه‌گر است؛ زيرا وى كتاب خود را به فصول سه‌گانه تقسيم كرده است و در فصل اول، مقدمه‌اى كه مشتمل بر عناصر اصلى شعر يعنى: لفظ، معنى، وزن و قافيه است، گنجانده و در فصل دوم به محاسن شعر كه مرتبط به يكى از اين عناصر چهارگانه و صفات و ويژگى‌هاى لفظ و معنى و وزن و قافيه، پرداخته و در فصل سوم، قدامه، برخى از عيوب شعر را كه ناشى از بكار بردن نادرست يكى از عناصر است، بحث كرده و به همان طريق كه در فصل دوم محاسن و نعوت شعر و فنون بلاغى را مرتب ساخته است، در فصل سوم نيز نادرستى‌ها را نوشته كه بسيارى از نقادان پس از او همچون مرزبانى (م ٣٩٨) در كتاب «الموشح» بويژه در عيوب شعر و آمدى در كتاب «الموازنة» و ابو هلال در كتاب «الصناعتين» و ابن رشيق در كتاب «العمدة» و ابن سنان خفاجى در كتاب «سر الفصاحة» و ابن اثير در كتاب «المثل السائر» و ديگران از «نقد الشعر» قدامة، متأثر

(**) براى شرح‌حال ابن طباطبا رجوع شود به: معجم الادباء، ياقوت ج ١٧/ ١٤٣.