است كه پس از بررسى و تصفّح ملاحظه مى‌شود كه در اشعار اين دوره يك سلسله تشبيهات و صنايع لفظى مشاهده مى‌شود و اين نكته بما مى‌فهماند كه عرب پيش از اسلام به كلام زيبا و تفنّن و صنعت در گفتار و كلام توجّه داشته است.

دوره‌هاى مختلف علوم بلاغى پس از اسلام:

براى اين‌كه تطوّر علوم بلاغى پس از اسلام را بازگو كنيم، نخست به مراحل مختلف علوم بلاغى اشاره مى‌كنيم:

الف- دوران پيدايش و نشأت علوم بلاغى.

ب- دوران نمو و پيشرفت علوم بلاغى.

ج- دوران شكفتگى و ازدهار علوم بلاغى.

د- دوران جمود و پژمردگى علوم بلاغى.

١- دوران پيدايش علوم بلاغى. بايد گفت علوم بلاغى عرب از سخنان خطباء و شعراى پيش از اسلام مايه گرفت. با ظهور پيامبر بزرگ اسلام و آيات قرآنى نضج گرفت. بزرگان و خطباى عرب صدر اسلام هريك بر مايه و پايه اين دانش افزودند و سخنانى از خود بيادگار گذاشتند كه در كتب پيشينيان ضبط و ثبت است‌ ٥٣.

در ادبيات جاهلى مواد بلاغت فراوان وجود دارد، اين‌كه قرآن ادباء و بلغاء عرب و غير عرب را به معارضه مى‌طلبد، همين امر ذهن كنجكاو را وامى‌دارد كه در قرآن موادى از بلاغت جستجو كند و بلاغت قرآن بعدها، علوم بلاغى يعنى: معانى، بيان و بديع را پايه‌گذارى كرد.

در پيش از اسلام از بلاغت تعريفى نشده و از عامر بن الظرب پرسيدند: من ابلغ الناس؟ (- بليغ‌ترين مردم كيست؟) پاسخ داد: من حلّى المعنى الغزير باللفظ الوجيز (كسى كه معناى فراوان را با لفظ اندك زينت بخشد) ٥٤ (در ص ٢٤٥ كتاب العمدة بجاى كلمه الغزير، المزيز، بزاءين يعنى اللذيذ الطعم نوشته شده است).

در صدر اسلام با وجوديكه پيغمبر بزرگ اسلام فرموده است: انا افصح العرب اوتيت جوامع الحكم (من از تمام عرب فصيح‌ترم و همه دانشها به من بخشيده شده است) ولى با اين حال از فصاحت و بلاغت تعريفى نمى‌بينيم.