در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ٢٤
و تكرار جمله «وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ»* در آيههاى ١٣١ و ١٣٢ سورة النساء (٤) كه سه بار تكرار شده، از جهت اينست كه كاملا عظمت خدا، براى بندگان و اينكه خدا مالك سماوات و ارض است روشن گردد و بزرگى او بهتر متمثّل شود و يا به قول شيخ محمد عبده، تكرار از براى اينست كه «تذكير بقدرته تعالى على إنجاز وعده و وعيد» باشد ٥٩.
اسامة بن منقذ، متوفّى به سال ٥٨٤ هجرى در كتاب «البديع فى نقد الشعر» از تكرير (تكرار) بتفصيل سخن ٦٠ رانده و اشعار فراوانى از شعراى جاهلى و بعد از اسلام را بعنوان مثال نقل كرده ولى چون هدف اصلى وى، از تأليف كتاب (همانطورى كه از اسمش نيز پيداست) نقد شعر شعراء بوده و مىخواسته است اشعار آنان را بررسى كند، لذا از تكرار در آيات قرآنى سخنى نگفته و به بحث درباره تكرار آيات قرآنى، نپرداخته است.
ابن ابى الإصبع مصرى، متوفّى به سال ٦٥٤ هجرى در كتاب «بديع القرآن» هدف تكرار را در كلام فصيح چند چيز دانسته و گفته است ٦١:
تكرار يا براى مدح است همچون آيههاى ١٠ و ١١ در سوره الواقعه (٥٦) كه قرآن گفته است: «وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ. أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ» «*» كه در همين مورد مدح به صورت مركب نيز تكرار مىشود، همچون آيه ٩٣ از سوره مائده (٥) كه قرآن گفته است: «لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جُناحٌ فِيما طَعِمُوا إِذا مَا اتَّقَوْا وَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَ آمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَ أَحْسَنُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ» «**».
و يا براى وعيد و تهديد مىباشد همچون آيههاى ١ و ٢ و ٣ از سوره
الحاقّة (٦٩) كه قرآن گفته است: «الْحَاقَّةُ. مَا الْحَاقَّةُ. وَ ما أَدْراكَ مَا الْحَاقَّةُ» «