در قلمرو بلاغت - علوى مقدم، محمد - الصفحة ١٢٠
مجسّم مىكند تا غافلان مغرور به خود آيند و از اين غرور و غفلت بيدار شوند. قرآن مجيد گفته است: اى پيامبر! زندگى دنيا را به قطرههاى آب باران كه از آسمان نازل مىكنيم، تشبيه كن؛ اين قطرههاى حياتبخش بر كوه و صحرا مىريزد و بعد از مدّت كوتاهى «فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الْأَرْضِ» گياهان زمين رشد مىكنند و شكوفهها و ميوهها همه يكى بعد از ديگرى زينتبخش شاخهها مىشوند ولى اين صحنه دلانگيز ديرى نمىپايد و آن گياهان سرسبز و خندان پژمرده مىشوند «فَأَصْبَحَ هَشِيماً» و هرباد و نسيمى آنها را با خود به هرسو مىبرد «تَذْرُوهُ الرِّياحُ» قرآن با يك مثال ساده حقايق زندگى را به انسانها مىنماياند و مىگويد: زرقوبرق ناپايدار شما را نفريبد و مالومنال دنياوى شما را مغرور نكند ٨٨.
شيخ طوسى ذيل آيه مزبور نوشته است: كه اين آيه ضرب المثلى است براى متكبران و خودخواهان كه به اموال خود فريفته شدند و مىنازند و از همنشينى مؤمنان نادار استنكاف مىورزند و نيز نوشته است ٨٩:
هشيم: مكسور و شكسته. تذروه الرياح. باد آنها را از جايى به جايى ببرد.
تذريه: تطيير الريح الاشياء الخفيفة على كلّ جهة: پراندن باد اشياء سبك را از نقطهاى به نقطه ديگر.
قرطبى ذيل آيه مزبور نوشته است ٩٠:
آيه مزبور در شأن متكبّران خودخواهى است كه مؤمنان فقير را از خود طرد مىكنند و دور مىسازند. نكته جالب توجّه قرطبى اين است كه مىگويد: قرآن دنيا را به آب تشبيه كرده زيرا اوّلا آب در جايى قرار نمىگيرد، دنيا نيز «لا تبقى على واحد» به يك حالت نمىماند. ثانيا- آب بر يك حالت نيست، دنيا نيز چنين است. ثالثا- آب نمىماند و دنيا نيز چنين است و فانى مىشود. رابعا- آب اگر به اندازه باشد مفيد است و چنانچه از اندازه درگذرد زيانبخش و مهلك خواهد بود، دنيا نيز همچنين است اگر به اندازه باشد مفيد است و فزونى آن زيانبخش. قرطبى نيز نوشته است:
هشم: كسر الشئ اليابس. تذروه الرياح: اى تفرقه
ذيل «وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ مُقْتَدِراً» نوشته است:
خدا مقتدر بر انشاء و افناء و احياء مىباشد.