اِبْنِ رَبْوه، ناصرالدین محمد بن احمد بن عبدالعزیز قونوی دمشقی (٦٧٩-٧٦٤ ق/ ١٢٨٠-١٣٦٣ م)، اصولی و فقیه حنفی و ادیب.
ابن تغری بردی (١١/ ٨٣) سال وفات او را ٧٦٥ ق ذكر كرده است. اصل او از قونیه بود، ولی خود وی در دمشق متولد شد (ابن رافع، ٢/ ٢٥٧؛ ابن ابی الوفاء، ٢/ ١٥). هدایۀ مرغینانی را نزد رضی‌الدین ابراهیم بن سلیمان منطیقی خواند و در ٧٢١ ق از او اجازۀ افتاء گرفت (همو، ٢/ ١٦). همچنین نزد علاءالدین علی بن بلبان فارسی و صدرالدین علی حنفی دانش آموخت. در ٧٥٩ ق به قاهره رفت و مدتی در آنجا اقامت گزید. سپس عازم مكه شد و همانجا ماند تا مناسك حج را به جای آورد. آنگاه به شام آمد و تا پایان عمر در آنجا اقامت كرد (همانجا؛ لكهنوی، ١٥٩). وی در مدرسۀ مقدمیۀ دمشق تدریس می‌كرد و خطابت مسجد جامع یلبُغا را نیز بر عهده داشت (ابن كثیر، ١٤/ ٣٠٠؛ ابن حجر، ٥/ ٥٦)، ابن ربوه به برهان‌الدین انباسی اجازۀ افتا داده است (نعیمی، ٦٦٧- ٦٦٨).

آثـار

١ و ٢. قدس الاسرار، كه اختصاری است بر المنار نسفی در اصول فقه؛ نیز شرح المنار (ابن رافع، ابن ابی الوفاء، همانجاها؛ حاجی خلیفه، ٢/ ١٨٢٤). در كتابخانۀ خدیویه (خدیویه، ٢/ ٢٥١؛ قس: GAL, II/ ٢٥١). نسخه‌ای تحت عنوان شرح علی قدس الاسرار موجود است كه اشاره‌ای به شارح آن نشده است؛ ٣. الدر المنیر فی حل اشكال الكبیر (ابن ابی الوفاء، ٢/ ١٥) كه شرح كتاب الجامع الكبیر محمد بن حسن شیبانی است (حاجی خلیفه، ١/ ٥٧٠)؛ ٤. المواهب المكیة فی شرح فرائض السراجیة (ابن ابی الوفاء، ٢/ ١٦)، كه شرح كتاب فرائض سراج‌الدین سجاوندی است (حاجی خلیفه، ٢/ ١٢٤٧)؛ ٥. تكملة الفوائد، كه تكمیل حاشیۀ جلال‌الدین عمر بن محمد خبازی (د ٦٩١ ق) بر كتاب الهدایۀ مرغینانی است (همو، ٢/ ٢٠٣٣).

مآخذ

ابن ابی الوفاء، محمد بن محمد، الجواهر المضیة، حیدرآباد دكن، ١٣٣٢ ق؛
ابن تغری بردی، النجوم؛
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، الدرر الكامنة، حیدرآباد دكن، ١٣٩٦ ق/ ١٩٧٦ م؛
ابن رافع سلامی، محمد، الوفیات، به كوشش صالح مهدی عباس و بشار عواد معروف، بیروت، ١٩٨٢ م؛
ابن كثیر، البدایة؛
تمیمی، تقی‌الدین بن عبدالقادر، الطبقات السنیة فی تراجم الحنفیة، نسخۀ عكسی موجود در كتابخانۀ مركز؛
حاجی خلیفه، كشف؛
خدیویه، فهرست؛
لكهنوی، محمد عبدالحی، الفوائد البهیة فی تراجم الحنفیة، به كوشش محمد بدرالدین ابوفراس النعسانی، بیروت، ١٣٢٤ ق؛
نیز:

GAL.
قهار مقیمی