آلِ ابی‌سِبُره، از خاندانهای شیعی کوفه که در سده‌های ١ و ٢ق / ٧ و ٨ م چند فقیه و محدث از میان ایشان برخاستند و به همین سبب معروفیت یافتند. جد اعلای این خاندان، ابوسَبُرَة یزید بن مالک بن عبدالله بن ذؤیب الجعفی‌ الکوفی است. وی با ٢ پسرش، سبرة و عزیز به دیدار رسول اکرم(ص) نایل آمد. پیامبر(ص) عزیز را عبدالرحمن نام نهاد. به نقل برخی مورخان، عبدالرحمن در جنگ کربلا از سوی عمر بن سعد، فرماندهی سربازان ٢ قبیلۀ مذحج و اسد را برعهده داشته است (ابن‌اثیر، ٤ / ٦٠). معروف‌ترین رجال این خاندان که از فرزندان اویند، عبارتند:
١. خَیْنَمة (خُنَیمة) ‌بن عبدالرحمٰن. دربارۀ تاریخ زندگانی وی اختلاف‌نظر بسیار است. طوسی وی را از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع) شمرده (رجال‌الطوسی، ١٨٧ و ١٢٠) و حلی او را نزدیک به عدالت می‌داند (خلاصةالاقوال، ٣٣). نجاشی او را از یاران عبدالله بن مسعود (د ٣٢ق / ٦٥٢ م) می‌شمارد (ص ٨٠). در منابع اهل سنت وی را از اصحاب امیرالمؤمنین علی(ع) شمرده‌اند که از آن امام و نیز از ابن عباس و عدی بن حاتم و جمعی دیگر از صحابه و تابعین روایت کرده است (عسقلانی، ٣ / ١٧٨؛ رازی، ١ (٢) / ٣٩٣-٣٩٤). طبق برخی از منابع اهل سنت، در قیام عبدالرحمٰن بن الاشعث شرکت داشته است (عسقلانی، ٣ / ١٧٨-١٧٩؛ العجلی، ١٤٥-١٤٦). همین منابع وفات او را ٨٠ ق / ٦٧٩ م دانسته‌اند و این بدان معنی است که پیش از ولادت امام صادق(ع)، یا کمی بعد از آن، درگذشته است.
٢. اسماعیل بن عبدالرحمن. تابعی دانشمند، از اصحاب نزدیک امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بوده و از ایشان روایت کرده و در حیات امام صادق درگذشته است. او را ثقه شمرده‌اند.
از دیگر مشاهیر این خاندان، حصین بن عبدالرحمٰن، بسطام بن عبدالرحمٰن و محمد بن اسماعیل را می‌توان نام برد که از اصحاب نزدیک امام صادق بوده و از وی روایت کرده‌اند.

مآخذ

ابن‌الاثیر، الکامل فی التاریخ، بیروت، دارصادر، ١٣٩٩؛
ابن عمر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب فی معرفةالاصحاب، قاهره، مطبعة النهضة، ٤ / ١٦٦٧؛
حلی، حسن بن یوسف، ایضاح الاشتباه فی اسماء‌الرواة، چ سنگی؛
همو، خلاصةالافوال فی معرفةالرجال، تهران، چ‌سنگی؛
حلی، علی بن داود، کتاب الرجال، به کوشش محدث ارموی، دانشگاه تهران، ١٣٤٢ش، ص ٦٨؛
الرازی، محمد بن ادریس، الجرح والتعدیل، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ١٣٧١ق؛
طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، النجف، المطبعة الحیدریة، ١٣٨٠ق؛
همو، فهرست، به کوشش محمود رامیار، دانشگاه مشهد، ١٣٥١ش، ص ٦٧؛
العجلی، احمد بن عبدالله، تاریخ الثقات، بیروت، دارالکتب العلمیة؛
عسقلانی، ابن حجر، تهذیب التهذیب، حیدرآباد، ١٣٢٥ق؛
نجاشی، احمدبن علی، رجال النجاشی، قم، مکتبة الداوری، ١٣٩٨ق.

محمدعلی مولوی