دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٧٧٢ - الآثار
الآثار
نویسنده (ها) :
سید علی آل داوود
آخرین بروز رسانی :
جمعه ٦ دی ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
اَلآثار، كتابی فقهی به زبان عربی در ابواب گوناگون فقه حنفی، نوشتۀ ابوعبدالله محمد بن حسن بن فرقد شیبانی (١٣٢-١٨٩ق / ٧٥٠-٨٠٥ م)، فقیه حنفی و از شاگردان بیواسطۀ ابوحنیفه و مالكبن انس، و یكی از بنیادگذاران فقه حنفی كه بیشتر آثارش را در این زمینه نگاشته است.
شیبانی الآثار را از شرح باب وضو در فقه آغاز كرده و پس از آن سایر شاخههای فرعی فقه حنفی را تشریح كرده است. روش او در تدوین این كتاب و دیگر كتابهایش، مقدم دانستن حدیث بر رأی است، اما رأی را نیز یكسره نفی نكرده است.
این كتاب را نخستینبار، عبدالحی لكهنوی در ١٣٠١ق / ١٨٨٤م در لكهنو و دیگر بار خود او آن را در ١٣٠٩ق / ١٨٩٢م در لاهور همراه با توضیحاتی به زبان اردو به چاپ رسانده است. پس از آن چندبار دیگر تجدیدچاپ شده و در ١٣٨٤ق / ١٩٦٤م نیز به كوشش ابوالوفای افغانی در كراچی (پاكستان) به چاپ رسیده است. نسخههای خطی آن در كتابخانۀ مدرسۀ فیضیۀ قم، موزۀ بریتانیا و كتابخانههای هند و تركیه و كشورهای عربی موجود است.
مآخذ
بروكلمان (آلمانی)، صص ٢٨٨-٢٩١؛
جامعةالدول العربیة، مجلّة معهد المخطوطات العربیة، ٩(١) / ٣٦؛
سركیس، معجم المطبوعات، ٢ / ١١٦٤؛
سزگین (عربی)، ٢ / ٥٢-٧٣؛
فیضیۀ قم، فهرست خطی، ١ / ٣-٤؛
كحاله، عمر رضا، المنتخب من مخطوطات المدینة المنورة، دمشق، مجمع اللغةالعربیة، ١٩٧٣م، ص ١٧؛
مكتبة كوپریلی، فهرس المخطوطات، ١ / ١٢٦؛
منجد، صلاحالدین، معجم المخطوطات المطبوعة، بیروت، دارالكتاب الجدید، ١٤٠٠ق، ٢ / ٨٦.
سیدعلی آلداود