دائرة المعارف بزرگ اسلامی

ابن سعاده

ابن اخوه ضیاء

ابن ادریس فخرالدین

ابن اخوه ابوالفضل

ابن ادریس احمد

ابن اثیر ابوالسعادات

ابن اجا ابوعبدالله

ابن ابی لیلی محمد

ابن ابی سری عسقلانی محمد

ابن ابی الربیع ابوعبدالله

ابراهیم سوره

آیه الکرسی

ابن كرمانی

ابراهیم (سوره)

ابراهيم بن ابی بکر بن ابی سمال*

ابراهيم بن حبيب، ابواسحاق سقطی

ابراهیم بن مهذیار

ابراهیم قزوینی، ابن محمدباقر*

ابن ابی سری عسقلانی، حسين

ابن ابی سری عسقلانی، محمد

ابن ابی لیلی، ابو عیسی

ابن ابی لیلی، محمد

ابن ادریس، احمد

ابن ادریس، فخرالدین

ابن شبرمه

پزودی، ابوالحسن

آب(ماده)

آثار الأخیار

آداب الصلاة

ابن ازرق

ابن اشناس

ابن اشعث، محمد

ابن اقلیشی

ابن امام الکاملیه

ابن ام قاسم

ابن امین

ابن امیر حاج، ابوعبدالله

ابن اهدل، ابومحمد

ابن ایبک

ابن بابویه، ابوالحسن

ابن بابویه، محمد

ابن بابویه، ابوعبدالله

ابن بارزی

ابن باطیش

ابن مخلد، ابوعبدالله

ابن مخلد، ابوالحسن

ابن محیصن

ابن مدینی

ابن مرحل، ابوعبدالله

ابن مردویه

ابن مرزوق

ابن مسدی

ابن مسعود، ابوعبدالرحمن

ابن مسکان

ابن معلم

ابن معیه

ابن مغازلی

ابن معین

ابن مغلس

ابن مفتاح

ابن مفلح

ابن مفلح

ترجمه قرآن

ترمذی، ابوعیسى

تسبیح، یا سبحه

تصویب و تخطئه

تطنجیه

تعادل و تراجیح

تعارض ادله

تعقیبات

تفسیر امام حسن عسکری(ع)

تفسیر طبری

تفسیر بیضاوی

تفسیر نعمانی

تقی الدین حصنی

تلعکبری

تمام رازی

تمرتاشی

تمیم داری

تنبکتی، محمود

تنبکتی، احمد

تنقیح مناط

تواتر، اصطلاحی

توحید، سوره

تهانوی، اشرف علی

تهانوی، محمداعلی

تهذيب الاحکام

التیسیر

ثابت بن اسلم بن عبدالوهاب

ابن مقری، ابومحمد

ابن مقسم

ابن مکتوم

ابن ملاعنه

ابن ملک

ابن ملقن

ابن منادی

ابن منجویه

ابن منذر، ابوبکر محمد

ابن منده

ابن منفلوطی

ابن منیر، ابوالعباس

ابن موقت

ابن مهران

جیانی، ابوعلی

جیطالی

حابس صعدی

حاجت، نماز

حارث همدانی

حارث اعور

حارث بن ابی اسامه

ابوعلی ابن سکره

ابوالعلاء همدانی

ابوعلی اهوازی

ابوعلی حائری

ابوعلی حسن بن احمد بن شاذان

ابوعلی صولی

ابوعلی عکبری

ابوعلی طوسی

ابوعلی محمد بن همام

ابوعمر محمد بن احمد

ابوعمرو

ابوعمران فاسی

ابوعمرو بن علاء

ابوعمرو دانی

ابوعوانه

ابوغالب زراری

ابوغانم خراسانی

ابوالفتح حسینی

ابوالفتح دیلمی

ابوالفتوح عجلی

ابوالفتوح رازی

ابوالفرج بن جوزی

ابوالفرج عبدالرحمان بن ابی عمر

ابوالقاسم تیمی

ابوالقاسم حکیم سمرقندی

ابوقتاده

ابو قره، ابومحمد

ابوالکرم شهرزوری

ابوالمحاسن جرجانی

ابولیث سمرقندی

ابومحمد اودی کوفی

ابومحذوره

ابومصعب

ابومطیع بلخی

ابومعشر طبری

ابوالمفضل شیبانی

ابوالمؤثر

ابوموسی مدینی

ابونصر سجزی

ابونصر قشیری

ابونعیم اصفهانی

ابونعیم

ابوالوزیر

ابوالولید باجی

ابوهاشم جعفری

ابوهریره

ابوالیسر بزدوی

ابویعلی، محمد بن محمد

ابویعلی، محمد بن حسین

ابویعلی موصلی

ابویوسف قزوینی

ابهری، ابوبکر

ابویوسف

ابی بن کعب

اتلاف، قاعده

اجازه اجتهاد

اجتماع امر و نهی

اجتهاد

اجهوری

احتیاط، اصل

احتکار

احسان، قاعده

تابعین

تاجالدین تبریزی

تاجالعلما

تاجالقراء

تأسیسی و امضایی*

تبانیان*

تبریزی، امینالدین

التبیان فی تفسیرالقرآن

احکام اولیه

احقاف، سوره

احکام ثانویه

احکام القرآن

احکام السلطانیه

احمدبابا

احمد برقی

احمد بن ادریس

احمد بن حمدان بن شبیب

احمد بن عبدالرضا

احمد بن حنبل

تحمل حدیث

تخطئه و تصویب

تراویح

التزام

المعی کاشغری

امام زاده

امر و نهی

ام المؤمنین

امین استرآبادی

امینجی

انبیاء

انتظار

اندرابی

انس بن مالک

انشراح

انشقاق

انصاری

انفطار

اوزاعی

اولوالعزم

اهل بیت

اهل ذمه

اهل کتاب

اهوازی

بابا تنبکتی

ابن ناظر

ابن ناصرالدین

ابن نجار، ابوالحسن

ابن نحاس

ابن نحاس، محی الدین

ابن نجیم

ابن نظر

ابن نقاش

ابن نوح سیرافی

ابن نما

ابن نقطه

ابن والی

ابن ودعان

ابن وردان

ابن ولید قمی

ابن وهب، ابومحمد

ابن هبیره

ابن هرمز

ابن هذیل، علی

ابن همام

ابن همام اسکافی

ابن یزیدی

ابواب الجنان

ابو اسحاق اسفراینی

ابو اسحاق شیرازی

ابو امامه باهلی

ابو البختری، وهب

ابو البرکات محمد بن احمد

ابو البرکات زیدی

ابو بشر دولابی

ابو بشر عمی

ابو بصیر

ابوبکر اثرم

ابو البقاء عکبری

ابوبکر بردعی

ابوبکربن حزم

ابوبکر بن شهاب حضرمی

ابوبکر بن عیاش

ابوبکر بن محمد بن عمرو

ابوبکر سجستانی

ابوبکر محمد بن ثابت خجندی

ابوبکر نجاد

ابوالثناء محمود آلوسی

ابو ثور

ابو الجارود

ابو جحیفه

ابوجعفر محمد بن عثمان بن سعید عمری

ابوجعفر یزید بن قعقاع

ابو الجیش بلخی

ابوحاتم رازی، محمد

ابوالحارث

ابوحامد اسفراینی

ابوحامد مرورودی

ابوحاتم سجستانی

ابو حذیفه، پسر عتبه

ابو الحجاج یوسف بن عبدالرحمن

ابو حذیفه، اسحاق بن بشر

ابوحسان زیادی

ابوالحسن اسماعیل بن صاعد

ابوالحسن اصفهانی

ابوالحسن ابیوردی

ابوالحسن بسیوی

ابوالحسن جرجانی

ابوالحسن عریضی

ابوالحسین احمد بن حسین

ابوالحسین هارونی

ابوحمزه ثمالی

ابوحنیفه شیعی

ابوخالد کابلی

ابوخالد واسطی

ابوحنیفه

ابوداوود سجستانی

ابوالخیر طالقانی

ابودرداء

ابوالدنیا

ابوذر هروی

ابوزبیر مکی

ابوزرعه رازی

ابوزکریا جناونی

ابراهیم بن حبیب سقطی

ابراهیم بن صادق

ابراهیم بن محمد ابی یحیی

ابراهیم بن محمد ثقفی

ابراهیم بن مهزیار

ابوالسعادات اصفهانی

ابوالسعود، محمد

ابوالزناد

ابوزید ثعالبی

ابوسعید کدمی

ابوسلمه، عبدالله بن عبدالرحمن

ابوسیاره

ابوشجاع اصفهانی

ابوالشیخ اصفهانی

ابوصالح تبانی

ابوصادق تبانی

ابوالصلاح حلبی

ابوالصلت هروی

ابوطالب انباری

ابوالصمصام مروزی

ابوطالب مروزی

ابوطاهر سرقسطی

ابوطاهر ملتانی

ابوطاهر مقری

ابوطیب طبری

ابوعاصم عبادی

ابوعاصم نبیل

ابوالعالیه

ابوالعباس عکری

ابوعبدالرحمن سلمی

ابوعبید قاسم بن سلام خزاعی

ابوعثمان ربیعه

ابوعروبه

ابوالعز قلانسی

حاکم شرع

حاکم شهید

حاکم نیشابوری

حبشی بن جناده

حبیب بن مظاهر

حبیب الله رشتی

حجت الاسلام

حجر، سوره

حجر اسماعیل

حجة الوداع

حجر الاسود

حدیث قدسی

حدود و تعزیرات

حرز الدین

حر عاملی

حروف مقطعه

حزین، دعا

حسکانی

حسن بن زین الدین*

حسن بن فضال*

حسن بن محبوب*

احمد بن علویه

احمد بن علی بن عباس

احمد بن عیسی بن زید

احمد بن محمد

احمد بن محمد بن سعید همدانی

احمد بن محمد قزوینی

احمد بن محمد بن عیسی

احمد بن موسی بن جعفر

احمدبن یحیی الهادی

احمد قاطن

احمد قفطان نجفی

احمد مجتهد

احمد موطی بن حسین

احمد ناصر

باطرقانی

باعباد

باعلوی

باعونی

باغندی

بافقیه

باقولی اصفهانی

باقیات صالحات

بامخرمه

بترونی

بجنوردی

بجیرمی

بحارالانوار

بحرانی

بحرانی

بحرانی

بحرانی

بحرانی

بدرالدین قرافی

براذعی

برادری

برائت، سوره

بردعی، محمد

برزالی

بردیجی

برزنجی

برقانی

برماوی

اخباری

اخباریان

اخسیکتی

اخطب خوارزم

اختلاف الحدیث

اختلاف الفقها

برنامج

بروسوی، یعقوب

بروجردی

برهان الدین فزاری

ابن براج

آل زراره

آل زهره

آل سنسن

آل صاعد

آل عسیران

آل عمران

آل عصفور

آل عطار

آل فرعون

آل عمران

آل قفطان

آل کاشف الغطاء

آل لوط

آل قدامه

آل نعیم

آل موسی

آل هارون

آل یاسین

آل یعقوب

آمدی، ابوالفتح

آملی، ابوالحسین

آملی، شیخ محمدتقی

آیت الله

ابابیل

ابان احمر

آیات الاحکام

الآیات البینات

ابان بن ابی عیاش

ابان بن سعید

ابان بن عثمان

ابان بن تغلب

ابراهیم ابورافع*

ابراهیم بن محمد ثقفی

ابراهیم حربی

ابراهیم ریاحی

ابراهیم قزوینی، ابن معصوم

ابراهیم کرکی

ابراهیم لکهنوی

ابراهیم موسوی قزوینی

ابراهیم نخعی

ابراهیم (ع)

ابشیطی

ابطال الاختیار*

ابن آدم

بریدبن معاویه

بریدةبن حصیب بن عبدالله

بستان زاده

بشر بن سری

بکر بن محمد بن علاء قشیری

بقره، سوره

بقی بن مخلد

بکیر بن اعین

بلعم باعور

بلقینی

بنا، احمد

بنارسی

بنی اسرائیل، سوره

بنی اسرائیل

بنیامین

بنی هاشم

بوسنوی

بونی، ابوالعباس احمد بن قاسم

بهاءالدین عاملی

بیاضی، زین الدین

بیاضی زاده

بیانی، ابومحمد

بیت المعمور

بیض، ایام

بیضاوی

بیعانه

بیکندی، ابوعبدالله

بین الطلوعین

بیهقی، ابوبکر

پل صراط

اخوتبوک

ادب القاضی

ادریسی

اذان و اقامه

اربعین

اردبیلی

ارتداد

اردبیلی

ارم ذات العماد

ازدواج

استرابادی

استرابادی

استرابادی

الاستبصار

استصلاح

استصحاب

اسباب نزول

استقسام

استفتاء

استغفار

استعاذه

اسحاق بن عمار

اسحاق (ع)

اسد بن موسی

اسدالله شوشتری

اسد بن فرات

اسرافیل

اسرائیلیات

اسحاق بن یوسف

اسعد افندی

اسعد بن زراره

اسعد بن احمد طرابلسی

اسفراینی

اسفراینی

اسماء بنت یزید

اسماعیل بن اسحاق ازدی

اسماعیل (ع)

اسماعیل بن قاسم

اسماعیل شهید

اسماعیل بن خلف

اسماعیلی

اسود بن یزید نخعی

اشجع معمر*

اشرف علی بن عبدالحق*

اصحاب اجماع

اصحاب رقیم*

اصحاب مدین*

اصحاب ایکه

اصحاب فیل

اصحاب قریه

اصحاب صفه

اصحاب حدیث

اصحاب رأی

اصول اربعمائه*

اصول فقه

اصولیان *

اطعمه و اشربه

اضطرار

اعراف، نام

افضل الدین محمدبن صدر الدین*

افندی، عبدالله

حسین حافظ کربلایي*

حسین بن سعید اهوازی

حشر، سوره

حسینی رضوی

حق الله و حق الناس*

حق و حکم*

حکومت و ورود

حلوانی

حلال و حرام*

حماد بن زید*

حمیری، ابوالحسن

حمید بن زنجویه

حمیری، ابوالعباس

حوامیم

حورالعین

حوزه علمیه

خاتون آبادی

خاقانی

خارجة بن مصعب سرخسی

خاکسپاری

آبی اللحم

الآثار

آخوند نصرا

آخوند خراسانی

آخوند ملامحمد کاشانی

آدم بن محمد قلانسی بلخی

الآراء والدیانات

آرندونک

آسیه، دختر جارالله

آسیه، بنی اسرائیل

آشفته تهرانی

آشتیانی

آصف قزوینی

آفریدگار

آقا نجفی اصفهانی

آقاجمال خوانساری

آق شهری

آکولوتوس

آل ابی اراکه

آل ابی الجهم

آل ابی سبره

آل ابی شعبه

آل ابی الجعد

آل ابی صفیه

آل ابی ساره

آل ابی رافع

آل ابی جامع

آل اعین

آل بحرالعلوم

آل داوود

آل حیان تغلبی

خشنی، محمد

خطیب بغدادی

خطیب تبریزی، ابو عبدالله

خبر واحد

خلیل بن اسحاق

ابن ابی الاحوص*

ابن ابی الثلج

ابن ابی حاتم

ابن ابی داوود

ابن ابی حجه

ابن ابی الخطاب

ابن ابی الحدید

ابن ابی خیثمه

ابن ابی ذئب

ابن ابی الدنیا

ابن ابی الرجال، ابوالحسن

ابن ابی رندقه

ابن ابی الزناد

ابن ابی زمنین

ابن ابی سرایا*

ابن ابی زینب

ابن ابی شریف

ابن ابی سمال

ابن ابی السرور

ابن ابی زید

ابن ابی شیبه

ابن ابی عاصم

ابن ابی عصرون

ابن ابی عقیل

ابن ابی عون

ابن ابی عمیر

ابن ابی المعالی

ابن ابی یعفور

ابن ابی یعلی

ابن ابی هریره

ابن اجا، محمدبن محمود

ابن اخضر

ابن اخوه، ضیاءالدین

ابن اذینه

ابن بردس

ابن بری، ابوالحسن

ابن برزالی

ابن برهان، ابوالفتح

ابن بزری

ابن بزاز، محمد

ابن بسطام

ابن بشر

ابن بطریق، ابوحسين

ابن بطه عکبری

ابن بطه قمی

ابن بنا، ابوعلی

ابن بهلول

ابن بیع

ابن بیری

ابن ترکمانی

ابن تیمیه، فخرالدین

ابن ثلجی

ابن تیمیه، عبدالسلام

ابن تیمیه، تقی الدین

ابن جارود

ابن جابر، شمس الدین

ابن جباب

ابن جبیر

ابن جحام

ابن جباره

ابن جریج

ابن جزری، شمس الدین

ابن جزی

ابن جعابی

ابن جعفر

ابن جماز

ابن جمال

ابن جندی

ابن جماعه

ابن جمهور

ابن جوصا

ابن جوهری

ابن جنید اسکافی

ابن جهم

ابن جهیم

ابن حاج، ابوالبرکات

ابن حاج، ابوعبدالله محمد طالب

ابن حاج، ابوالفیض

ابن حاج، ابوعبدالله محمد بن محمد

ابن حاجب، ابوحفص

ابن حاشر

ابن حامد

ابن حبش

ابن حبان

ابن حبیب، شرف الدین

ابن حبیش

ابن حبیب، ابومروان

ابن حجر هیتمی

ابن حجر عسقلانی

ابن شاهین

ابن شاذان، ابوعلی

ابن شاس

ابن شاهویه

ابن شبرمه

ابن شرقی

ابن شقیر

ابن شحنه

ابن شنظیر

ابن شنبوذ

ابن شهاب

ابن شهاب زهری

ابن شهرآشوب

ابن شاذان، محمد

این حریوه

ابن حداد، ابوبکر

ابن حماد، ابوحیان

ابن حمزه، شریف حسن

ابن حمزه، نصیرالدین

ابن حمزه، عمادالدین

ابن حنبلی

ابن حنش

ابن حزم، ابومحمد

ابن خاتون

ابن خراط

ابن خشاب، ابوالحسن

ابن خضر

ابن خطیب الدهشه

ابن خفاجا

ابن خل

ابن خزیمه

ابن خلاد رامهرمزی

ابن خلف، اسماعیل

ابن خمیس، ابوعبدالله تاج الاسلام

ابن خیران

ابن خیر

ابن خیرون

ابن داوود حلی

ابن داوود قمی

ابن دبیثی

ابن درهم

ابن دمیاطی

ابن دقیق العید

ابن دیبع

ابن دیزیل

ابن ذکوان، ابوعمرو

ابن رازی

ابن راهویه

ابن رائقه

ابن ربوه

ابن رجب

ابن رسام

ابن رستم، ابوجعفر

ابن رستم طبری

ابن رشید

ابن رفعه

ابن رمیح

ابن رومان

ابن زبر

ابن زاغونی

ابن زبیر

ابن زرب

ابن زملکانی

ابن زهره

ابن زیات

ابن زیاد

ابن ساعاتی

ابن زیاد

ابن سحنون

ابن سبیل

ابن سراقه

ابن سرج

ابن سعد

ابن سریج

ابن سعید

ابن سکره

ابن سکری

ابن سفیان

ابن سکن

ابن سماعه

ابن سماک

ابن سماک

ابن سمره

ابن سمیفع

ابن سنی

ابن سوار

ابن سمعون

ابن سوده

ابن سید الناس

ابن سید الناس

ابن سیرین

ابن صباغ، نورالدین

ابن صباغ، ابونصر

ابن صفار، ابوالولید

ابن صصری

ابن صلاح، تقی الدین

ابن صیرفی

ابن صیرفی، نورالدین

ابن ضیاء

ابن طاووس

ابن طاهر

ابن ضابط

جزایری، سیدنعمتالله

جزیری عبدالرحمان

جعبری، برهان الدین

جعبری، تاجالدین

جعفریه

جلالین، تفسیر

جمال حسینی

جمال مصری

جمالالدین محلی

جنابذی

جوالیقی

جواهر الکلام

جودی، کوه

ابن طرارا

ابن طلحه، ابوسالم

ابن طهمان

ابن ظهیره

ابن عاشر، عبدالواحد

ابن عاصم، ابوبکر

ابن عابدین

ابن عاقولی

ابن عامر

ابن عباس

ابن عبدالدائم

ابن عبدان

ابن عبدالبر

ابن عبدالقدوس

ابن عبدک

ابن عبدالسلام

ابن عبدون، ابوعبدالله

ابن عبدالهادی

ثعالبی، ابوزید

ثعلبی، ابواسحاق

ثقلین، حدیث

ابن عدیم

ابن عتائقی

ابن عدی، ابواحمد

ابن عراقی

ابن عدلان

ابن عربی، ابوبکر

ابن عرفه

ابن عزوز

ابن عزیز

ابن عصفور

ابن عطیه، ابومحمد

ابن عساکر

ابن عقیل، ابومحمد

ابن عقیله

ابن عقده

ابن علاء قشیری

ابن علان، محمدعلی

ابن عقیل، ابوالوفاء

ثواب و عقاب

جابر بن زید

جابر بن عبدالله انصاری

جابر جعفی

جارالله رومی

جامع البیان

جامعه، زیارت

جاوی نووی

جدیع بن علی کرمانی

جرجانی، ابوعبدالله

جرجانی، ابویحیى

جرح و تعدیل

جریریه

جورقانی

جوزجانی

جوزجانی

جوشن کبیر

جوهری صغیر

جوهری، ابوبکر

جوینی، ابراهیم

جویریه بن اسماء

ابن عماد، ابوالعباس

ابن عمر

ابن عیینه

ابن عیاش، ابوالفرج

ابن عیاش، احمد

ابن غرابیلی

ابن غضائری

ابن غضائری، احمد

ابن غانم مقدسی

ابن غلبون، ابوالطیب

ابن غلبون، ابوالحسن

ابن فحام، ابومحمد

ابن فراء

ابن فحام، ابوالقاسم

ابن فتحون

ابن فرات، عزالدین

ابن فرح اشبیلی

ابن فرحون

ابن فرشته

ابن فروخ

ابن فصیح، ابوطالب

ابن فضال

ابن فهد حلی

ابن قابسی

ابن قاسم، ابوعبدالله

ابن قاص

ابن قاصح

ابن قاضی الجبل

ابن قاسم، غزی

ابن فیاض

ابن قانع

ابن قاضی شهبه

ابن قدامه مقدسی

ابن قرقول

ابن قزوینی

ابن قطان

ابن قطان

ابن قطان، ابوالحسن

ابن قطلوبغا

ابن قولویه

ابن کال

ابن قیسرانی، ابوالفضل

ابن کامل

ابن قیم جوزیه

ابن کثیر، ابومعبد

ابن کرکی

ابن کیال

ابن لبان

ابن لهیعه

ابن ماجه

ابن ماهیار

ابن مبرد

ابن مبارک، ابوعبدالرحمن

ابن متویه

ابن مجاهد

ابن محاملی

ابن متوج

ابن محبوب

آثار الشیعة الامامیة

آل ابراهیم

آلاء الرحمن في تفسیر القرآن

آل اسرائیل

آثار احمدی

آشجی زاده

آغا بزرگ تهرانی

آقاضیاء عراقی

آقا مجتهد

آق حصاری، حسن بن طور

آق سرایی

١٠٠٠ ص

١٠٠١ ص

١٠٠٢ ص

١٠٠٣ ص

١٠٠٤ ص

١٠٠٥ ص

١٠٠٦ ص

١٠٠٧ ص

١٠٠٨ ص

١٠٠٩ ص

١٠١٠ ص

١٠١١ ص

١٠١٢ ص

١٠١٣ ص

١٠١٤ ص

١٠١٥ ص

١٠١٦ ص

١٠١٧ ص

١٠١٨ ص

١٠١٩ ص

١٠٢٠ ص

١٠٢١ ص

١٠٢٢ ص

١٠٢٣ ص

١٠٢٤ ص

١٠٢٥ ص

١٠٢٦ ص

١٠٢٧ ص

١٠٢٨ ص

١٠٢٩ ص

١٠٣٠ ص

١٠٣١ ص

١٠٣٢ ص

١٠٣٣ ص

١٠٣٤ ص

١٠٣٥ ص

١٠٣٦ ص

١٠٣٧ ص

١٠٣٨ ص

١٠٣٩ ص

١٠٤٠ ص

١٠٤١ ص

١٠٤٢ ص

١٠٤٣ ص

١٠٤٤ ص

١٠٤٥ ص

١٠٤٦ ص

١٠٤٧ ص

١٠٤٨ ص

١٠٤٩ ص

١٠٥٠ ص

١٠٥١ ص

١٠٥٢ ص

١٠٥٣ ص

١٠٥٤ ص

١٠٥٥ ص

١٠٥٦ ص

١٠٥٧ ص

١٠٥٨ ص

١٠٥٩ ص

١٠٦٠ ص

١٠٦١ ص

١٠٦٢ ص

١٠٦٣ ص

١٠٦٤ ص

١٠٦٥ ص

١٠٦٦ ص

١٠٦٧ ص

١٠٦٨ ص

١٠٦٩ ص

١٠٧٠ ص

١٠٧١ ص

١٠٧٢ ص

١٠٧٣ ص

١٠٧٤ ص

١٠٧٥ ص

١٠٧٦ ص

١٠٧٧ ص

١٠٧٨ ص

١٠٧٩ ص

١٠٨٠ ص

١٠٨١ ص

١٠٨٢ ص

١٠٨٣ ص

١٠٨٤ ص

١٠٨٥ ص

١٠٨٦ ص

١٠٨٧ ص

١٠٨٨ ص

١٠٨٩ ص

١٠٩٠ ص

١٠٩١ ص

١٠٩٢ ص

١٠٩٣ ص

١٠٩٤ ص

١٠٩٥ ص

١٠٩٦ ص

١٠٩٧ ص

١٠٩٨ ص

١٠٩٩ ص

١١٠٠ ص

١١٠١ ص

١١٠٢ ص

١١٠٣ ص

١١٠٤ ص

١١٠٥ ص

١١٠٦ ص

١١٠٧ ص

١١٠٨ ص

١١٠٩ ص

١١١٠ ص

١١١١ ص

١١١٢ ص

١١١٣ ص

١١١٤ ص

١١١٥ ص

١١١٦ ص

١١١٧ ص

١١١٨ ص

١١١٩ ص

١١٢٠ ص

١١٢١ ص

١١٢٢ ص

١١٢٣ ص

١١٢٤ ص

١١٢٥ ص

١١٢٦ ص

١١٢٧ ص

١١٢٨ ص

١١٢٩ ص

١١٣٠ ص

١١٣١ ص

١١٣٢ ص

١١٣٣ ص

١١٣٤ ص

١١٣٥ ص

١١٣٦ ص

١١٣٧ ص

١١٣٨ ص

١١٣٩ ص

١١٤٠ ص

١١٤١ ص

١١٤٢ ص

١١٤٣ ص

١١٤٤ ص

١١٤٥ ص

١١٤٦ ص

١١٤٧ ص

١١٤٨ ص

١١٤٩ ص

١١٥٠ ص

١١٥١ ص

١١٥٢ ص

١١٥٣ ص

١١٥٤ ص

١١٥٥ ص

١١٥٦ ص

١١٥٧ ص

١١٥٨ ص

١١٥٩ ص

١١٦٠ ص

١١٦١ ص

١١٦٢ ص

١١٦٣ ص

١١٦٤ ص

١١٦٥ ص

١١٦٦ ص

١١٦٧ ص

١١٦٨ ص

١١٦٩ ص

١١٧٠ ص

١١٧١ ص

١١٧٢ ص

١١٧٣ ص

١١٧٤ ص

١١٧٥ ص

١١٧٦ ص

١١٧٧ ص

١١٧٨ ص

١١٧٩ ص

١١٨٠ ص

١١٨١ ص

١١٨٢ ص

١١٨٣ ص

١١٨٤ ص

١١٨٥ ص

١١٨٦ ص

١١٨٧ ص

١١٨٨ ص

١١٨٩ ص

١١٩٠ ص

١١٩١ ص

١١٩٢ ص

١١٩٣ ص

١١٩٤ ص

١١٩٥ ص

دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٨٦١ - ابن ابی المعالی

ابن ابی المعالی

نویسنده (ها) :
آذرتاش آذرنوش
آخرین بروز رسانی :
شنبه ٧ تیر ١٣٩٩
تاریخچه مقاله

اِبْنِ اَبی الْمَعالی، تاج‌الدّین محمود خُواری، یا خواری، از بزرگ‌ترین لغت‌شناسان نیشابور (یاقوت، ١٩ / ١٣٥: زنده در ٥٨٠ق / ١١٨٤م) به قول سیوطی (٢ / ٢٨٣)، از خاندانی كهن كه بسیاری ازافراد آن در قضا و حكومت دست داشتند. وی را گاه «ابن الخواری» خوانده‌اند و «خواری»، منسوب به شهر خوار بین ری و سمنان، در متون عربی خواری ضبط شده است. ضبط «حواری» در معجم الأدباء (٤ / ٥٠) ظاهراً نادرست است. از زندگی او تنها این را می دانیم كه در نیشابور زیست، شعر و نثر نیكو داشت و نزد میدانی (د ٥١٨ق / ١١٢٤م) ادب آموخت. تنها كتابی كه از او می‌شناسیم، در باب لغت است: كتاب ضالَّة الأدیب فی الجمع بین الصّحاح و التّهذیب، یا ضالَّة الأدیب من الصّحاح و التّهذیب كه در واقع مجموعۀ انتقادهای او بر صحاح جوهری است (یاقوت، ٦ / ١٦١، ١٩ / ١٣٥؛ سیوطی، ٢ / ٢٨٣). یاقوت (٤ / ٥٠) برخی از اطلاعات خود دربارۀ احمد بن علی بیهقی معروف به بوجعفرك (د ٥٤٤ق / ١١٤٩م) را از مقدمۀ همین كتاب استخراج كرده است؛ امّا عطّار، در مقدمۀ مفصّلی كه بر صحاح نوشته (صص ١٦٣، ١٩٨- ١٩٩)، ظاهراً در اثر قرائت نادرست متن یاقوت، آنچه را ابن ابی المعالی دربارۀ بیهقی گفته، سخن این دربارۀ آن دیگری پنداشته و ناچار به نتایج نادرستی رسیده است. عطار گوید: كهن‌ترین مختصری كه بر صحاح نوشته شد، كتاب ینابیع اللغة، از آنِ ابن ابی‌المعالی است، و نیز گوید كتاب دیگری به نام المحیط بلغات القرآن داشته است، و كتاب صحاح را حفظ كرده بود؛ اما این موارد همه به بیهقی مربوط است نه، ابن‌ابی‌المعالی.

مآخذ

سیوطی، عبدالرحمن، بغیة الوعاة، به كوشش محمّد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، ١٣٨٤ق / ١٩٦٤م؛
عطّار، احمد عبدالغفور، مقدّمۀ الصّحاح، بیروت، ١٤٠٤ق / ١٩٨٤م؛
یاقوت، ادبا.

آذرتاش آذرنوش