اُجْهوری، ابوالارشاد نورالدین علی بن محمد بن عبدالرحمن (٩٧٥-١٠٦٦ ق / ١٥٦٧-١٦٥٦ م)، فقیه و محدث مصری كه در زمان خود پیشوای مالكیان مشرق بود (كتانی، ٢ / ٧٨٣). اصل او از قریۀ اُجهور از توابع قلیوبیه در شمال قاهره بود (نک‌ : سخاوی، ١١ / ١٨٢؛ محبی، ٣ / ١٥٧).
از مشایخ او می‌توان به سراج‌الدین عمر بن الجای از شاگردان سیوطی، بدرالدین حسن كرخی، شمس‌الدین رملی، محمد بن سلامۀ‌ بنوفری، بدرالدین ابن‌یحیی قرافی و نورالدین علی بن ابی بكر قرافی اشاره كرد. شهاب‌الدین عجمی، از شاگردان اجهوری، نام ٣٠ تن از شیوخ وی را در مشیخۀ خود ذكر كرده است (همانجا؛ كتانی، ٢ / ٧٨٣-٧٨٤؛ مخلوف، ٣٠٣). از شاگردان او همچنین می‌توان شمس‌الدین بابلی، نورالدین شبراملسی و ابراهیم شبرخیتی را ذكر كرد (محبی، ٣ / ١٥٧- ١٥٨؛ كتانی، ٢ / ٧٨٣؛ برای اطلاع از شاگردان دیگر او، نک‌ : مخلوف، ٣٠٣-٣٠٤). نام وی در سلسله‌های روایی متـأخر بسیـار به چشم می‌خورد (مثلاً نک‌ : كتانی، ١ / ١١٥، ١١٧، ١٢١، جم‌ ).
اجهوری اندكی پیش از درگذشت بر اثر اختلاف با یكی از شاگردان خود، مورد تعرض وی قرار گرفت و نابینا شد (محبی، ٣ / ١٥٨).
از اجهوری آثار متعددی بر جای مانده كه نسخ خطی آنها در كتابخانه‌های مختلف جهان موجود است. اهم این آثار رساله‌هایی است مختصر دربارۀ‌ مسائل گوناگون فقهی، برخی منظومه‌های دینی و حاشیه‌هایی بر آثار پیشینیان. بعضی از تألیفات او اینهاست: ١. فضائل شهر رمضان، كه سروده‌ای دربارۀ ماه رمضان است و در ١٢٧٧ ق در قاهره به چاپ سنگی رسیده و در ١٢٩٨ ق در همانجا تجدید چاپ شده است؛ ٢. الاجوبة المحررة لاسئلة البررة، كه نسخه‌ای از آن در دارالكتب مصر موجود است (خدیویه، ٣ / ١٥٣)؛ ٣. احكام الخنثی، اثری است منظوم كه نسخه‌ای از آن در كتابخانۀ ‌سلطنتی برلین ( آلوارت، شم‌ ٥٠٠١) نگهداری می‌شود؛ ٤- ٩. حاشیه‌ای بر شرح ناصرالدین لقانی بر خطبۀ‌ مختصر خلیل؛ حاشیه‌ای بر نزهة النظر بتوضیح نخبة الفكر تألیف ابن حجر عسقلانی؛ رسالة فی فضل یوم عاشوراء؛ رسالة فی لیلة النصف من شعبان؛ الزهرات الوردیة فی الفتاوی الاجهوریة؛ مناسك الحج و العمرة. نسخ خطی شش اثر اخیر در كتابخانۀ ‌ازهریه و دیگر كتابخانه‌ها یافت می‌شود (نک‌ : ازهریه، ١ / ٣٣٥، ٢ / ٣١٩، ٣٤٧، ٤٠٨، ٣ / ٦٩١-٦٩٢)؛ ١٠. النور الوهاج فی الكلام علی الاسراء و المعراج. از نسخ متعدد آن در كتابخانه‌های مختلف می‌توان به نسخۀ‌ برلین (نک‌ : آلوارت، شم‌ ٢٦١٠) اشاره كرد.
نسخه‌های خطی آثار اجهوری را در بسیاری از كتابخانه‌های جهان به خصوص در مصر می‌توان یافت (نک‌ : خدیویه،١ / ٢٣٧، جم‌ ؛ سید، ١ / ٣٨٤، جم‌ ؛ GAL, II / ٤١٣-٤١٤;
GAL, S, II / ٤٣٧).

مآخذ

ازهریه، فهرست؛
خدیویه، فهرست؛
سخاوی، محمد بن عبدالرحمن، الضوء اللامع، بیروت، مكتبة الحیاة؛
سید، خطی؛
كتانی، عبدالحی بن عبدالكبیر، فهرس الفهارس و الاثبات، به كوشش احسان عباس، بیروت، ١٤٠٢ ق / ١٩٨٢ م؛
محبی، محمد امین، خلاصة الاثر، قاهره، ١٢٨٤ ق؛
مخلوف، محمد بن محمد، شجرة النور ‌الزكیة، بیروت، ١٣٥٠ ق؛
نیز:

Ahlwardt;
GAL;
GAL, S.

مهدی سلماسی