بُجَیْرَمی، سلمان بن محمدبن عمر (١١٣١-١٢٢١ق/ ١٧١٩-١٨٠٦م)، فقیه شافعی مصر. گویا نسب وی به شیخ جمعۀ زیدی از احفاد محمدبن حنیفه می‌رسیده است.
او در روستای بجیرم در غرب مصر متولد شد و درخردسالی به قاهره رفت. خویشاوندش موسى بجیرمی اورا پرواند و به وی قرآن آموخت تا برای طلب علم بایسته گشت. سپس نزد شیخ محمد عَشْماوی برخی از صحاح سته و متون دیگر حدیث، و نیز شماری از شروح منهاج نووی در فقه شافعی را فراگرفت. از دیگر استادانش محمدبن سالم حنفی (د ١١١٨ق/ ١٧٦٧م)، مصطفى بن محمدبن علی دَیَربی (د ١١٥١ق/ ١٧٣٨م)، علی بن صَعیدی مالکی (د ١١٨٩ق/ ١٧٧٥م)، محمد بُلَیدی مالکی (د ١١٧٦ق/ ١٧٦٢م) و عطیۀ اُجهوری نامبردارند. همچنین شهاب‌الدین احمدبن عبدالفتاح مُحیری (د ١١٨١ق)، عبدالله بن سلیمان جوهری (د ١٢٠١ق/ ١٧٨٧م) و حسن بن علی مَدابغی (د ١١٧٠ق/ ١٧٥٧م) به وی اجازۀ روایت دادند (جبرتی، ٦/ ٣١٤؛ مرادی، ٤/ ٢٠٠؛ بیطار، ٢/ ٦٩٤-٦٩٥). از شاگردان وی یاد نشده، اما به بهره‌وری خلقی بسیار از وی اشاره گردیده است. بجیرمی در اواخر عمر نابینا گشت؛ در مصطیه از قرای نزدیک زادگاهش درگذشت و همانجا به خاک سپرده شد (جبرتی، بیطار، همانجاها). وی را از اعلمای برجستۀ جامع‌الازهر و هم‌شأن و همدم محمد خُشَنی شافعی از استادان بنام آن جامع دانسته‌اند (‌ﻧﻜ : جبرتی، ٦/ ٣١٣-.٣١٤؛ خفاجی، ١/ ١٧١).
دیدگاههای فقهی بجیرمی، در آثار متأخر شافعی چون اعانة الطالبین و حواشی شِروانی‌ بازتابی وسیع داشته است (‌ﻧﻜ : میاطی، ١/ ٢، ٥٠، ٥٧، ٦٥، ﺟﻤ ؛ شروانی، ١/ ٧، ٨، ١١، ١٤، ﺟﻤ ؛ نووی جاوی، ١/ ٢٩٠).
از بجیرمی دو اثر در فقه شافعی باقی است:
١. التجرید لنفع العبید، حاشیه‌ای بر شرح منهج الطلّاب قاضی زکریا انصاری در ٤ جلد که مشتمل بر دوره‌ای کامل از ابواب فقهی است. وی این کتاب را به درخواست برخی از دوستانش، و برپایۀ حواشیی نگاشته که پیش‌تر بر شرح منهج و حاشیۀ امَلَسی نوشته بوده است (‌ﻧﻜ : ١/ ٣). این کتاب در قاهره (١٢٨٦، ١٣٠٩ و ١٤١١ق) و سپس در بیروت (١٤١٥ق/ ١٩٩٥م) منتشر شده است.
٢. تحفةالحبیب علی شرح الخطیب، که حاشیه‌ای است بر الاقناع فی حل الفاظ ابی شجاع. چنانکه بجیرمی خود گفته است. وی ابتدا برخی از حواشی المنهج را برگزیده، و سپس مطالبی بر آن افزوده است (‌ﻧﻜ : ١/ ٧). این کتاب نخست در قاهره (١٢٨٦ و ١٣٠٩ق) در ٤ جلد و سپس در بیروت (١٤١٧ق/ ١٩٩٦م) در ٥ جلد به چاپ رسیده است.

مآخذ

بجیرمی، سلیمان، الجرید لنفع العبید، ١٤١٥ق/ ١٩٩٥م؛
همو، تحفةالحبیب، بیروت، ١٤١٧ق/ ١٩٩٦م؛
بیطار، عبدالرزاق، حلیةالبشر، به کوشش محمدبهجت بیطار، دمشق، ١٣٨٢ق/ ١٩٦٣م؛
جبرتی، عبدالرحمان، عجائب الآثار، به کوشش حسن محمدجوهر و دیگران، قاهره، ١٣٨٦ق/ ١٩٦٦م؛
خفاجی، محمدعبدالمنعم، الازهر فی الف عام، بیروت، عالم الکتب، دمیاطی، ابوبکر، اعانة الطالبین، بیروت، درالفکر، شروانی، عبدالحمید، حواشی، بیروت، دارالفکر؛
مرادی، محمد، سلک الدر، بیروت، ١٤٠٨ق/ ١٩٨٨م؛
نووی جاوی، محمد، نهایةالزین، بیروت، دارالفکر.

سیمین محقق