دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٨٦٤ - ابن ابی هریره
ابن ابی هریره
نویسنده (ها) :
میرجواد نعمتی
آخرین بروز رسانی :
شنبه ٧ تیر ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اِبْنِ اَبی هُرَیره، ابوعلی حسن بن حسین (د ٣٤٥ق / ٩٥٦م)، از بزرگان و مشاهیر شافعیه، قاضی و فقیه عراقی ساكن بغداد (خطیب، ٧ / ٢٩٩؛ سُبكی، ٢ / ٢٠٦) فقه را نزد ابوعباس بن سُرَیج (د ٣٠٦ق / ٩١٨م) و ابواسحاق مروزی (د ٣٤٠ق / ٩٥١م) در بغداد فراگرفت (ابن خلكان، ٢ / ٧٥؛ ابن عماد، ٢ / ٣٧٠) و با ابواسحاق سفری به مصر كرد (همانجا؛ اسنوی، ٢ / ٥١٨) و پس از بازگشت، به تدریس پرداخت و شاگردانی بسیار تربیت كرد كه از جملۀ آنان ابوعلی طبری و دارقطنی را میتوان نام برد. وی نزد سلاطین و مردم بسیار محترم بود (ابن خلكان، همانجا) و امامت شافعیان در عراق به وی منتهی شد (زركلی، ٢ / ١٨٨).
ابن ابی هریره در مسائل فقهی نظرهای خاصی داشت (ذهبی، ٢ / ٧٠؛ ابن كثیر، ١١ / ٣٠٤). از آثار او یكی شرح مختصر المزنی، شامل دو شرح مبسوط و مختصر است كه ابوعلی طبری حاشیهای بر آن افزوده (یافعی، ٢ / ٣٣٧) و دیگر مسائل در فروع كه مشتمل بر نظریات اوست (سُبكی، ٢ / ٢٠٦). ابن ندیم كتاب التعلیق فی الفقه و المسائل را به او نسبت داده است كه شاید همان شرح مختصر المزنی باشد (ص ٢٦٩). ابن هریره در بغداد درگذشت (اسنوی، ابن عماد، همانجاها).
مآخذ
ابن خلكان، وفیات؛
ابن عماد، عبدالحی، شذرات الذهب، قاهره، ١٣٥٠ق؛
ابنكثیر، البدایة؛
ابنندیم، الفهرست؛
اسنوی، عبدالرحیم بن حسن، طبقات الشافعیة، به كوشش عبدالله جبوری، بغداد، ١٣٩١ق؛
خطیب بغدادی، احمدبن علی، تاریخ بغداد، بیروت، دارالكتاب العربی؛
ذهبی، محمدبن احمد، العبر فی خبر من غبر، بیروت، ١٤٠٥ق؛
زركلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت، ١٩٨٦م؛
سُبكی، عبدالوهاب ابن علی، طبقات الشافعیة، بیروت، ١٣٥٦ق؛
یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآةالجنان، بیروت، ١٣٣٩ق.
میرجواد نعمتی