دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٨٠٢ - آق شهری
آق شهری
نویسنده (ها) :
محمد کاظم موسوی بجنوردی
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ١٤ آذر ١٣٩٨
تاریخچه مقاله
آق شهری، شمسالدین محمد بن احمد بن امین بن معاذ (٦٦٥- ٧٣٩ق / ١٢٦٧- ١٣٣٨م) تاریخنگار و جهانگرد. در آقشهر (شهری در نزدیكی قونیه در تركیۀ آسیایی) زاده شد و برای تحصیل علم، به مصر رفت و از آنجا راهی مراكش و اندلس شد و نزد نخبگان اندلس به فراگیری دانش پرداخت. در اندلس از أبی جعفر بن زبیر و در فاس (مراكش) از محمد بن محمد بن عیسی بن منتصر و جز ایشان حدیث شنید و چندینبار از مشرق به مغرب سفر كرد كه حاصل آن، سفرنامهای در چندین جلد بود. این سفرنامه در واقع گزارش سفرها و دیدارهای او از سرزمینهای گوناگون است. سرانجام در مدینه مسكن گزید و در همانجا درگذشت. سال درگذشت وی را ٧٣١ق / ١٣٣١م نیز نوشتهاند. ابوالفضل نویری، قاضی مكه، از او نقل حدیث كرده است. علاوه بر سفرنامه دو اثر دیگر نیز از او یاد كردهاند:
١. روضة الفردوس، كه كتابی تاریخی و دربارۀ كسانی است كه در قبرستان بقیع به خاك سپرده شدهاند. نسخهای خطی از آن به شمارۀ ٢٦٨ در كتابخانۀ دَحْداع (كتابخانهای از آنِ رشیدِ دحداح در گذشته ١٣٠٦ق / ١٨٨٩م با ٧١٦ نسخۀ خطی كه وی در ١٨٤٠ به كتابخانۀ برلین فروخت)، موجود است؛ ٢. مَنسك القاصد الزائر (حاجیخلیفه؛ بغدادی؛ بروكلمان).
مآخذ
ابن حجر عسقلانی، شهابالدین، الدرر الكامنة، به كوشش شرفالدین احمد، حیدرآباد دكن، ١٣٩٦ق / ١٩٧٦م، ٥ / ٣٦؛
بروكلمان (آلمانی)، ٢ / ٢٨٩، ذیل، ٢ / ٩٢٨؛
بغدادی، اسماعیل پاشا، هدیة العارفین، استانبول، ١٩٥١م، ٢ / ٢٥٠؛
حاجیخلیفه، كشف الظنون، استانبول، ١٩٤١م، ١ / ٩٢٨، ٢ / ١٨٦٠؛
زركلی، خیرالدین، الاعلام، چ ٢، ٦ / ٢٢٠-٢٢١؛
كحاله، عمررضا، معجمالمؤلفین، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ٨ / ٢٣٥.
كاظم موسوی بجنوردی