آلِ یاسین، یا اِل یاسین، اصطلاحی برگرفته از آیه‌ای که یک بار (امّا نه دقیقاً به این شکل) در قرآن مجید به کار رفته است: «سَلامٌ عَلى اِلْ یٰاسینَ» (صافّات / ٣٧ / ١٣٠). قاریان و مفسّران این واژه را به چند گونه خوانده‌اند. عامۀ قرّاءِ مکّه و بصره و کوفه آن را ال یاسین (به کسر الف) و عامّۀ قرّاءِ مدینه آل یاسین قرائت کرده‌اند (طبری، ٢٣ / ٦١). ١. ال یاسین به دو مفهوم گرفته شده است: الف ـ الیاسین، واژه‌ای و تلفظی دیگر از الیاس است، مانند میکال و میکائیل و میکائین و سیناء و سینین. به گفتۀ ابن‌جنّی، این‌گونه تلفظ در میان اعراب رایج بوده است (قرطبی، ٥ / ١٢٠). بنابراین، ال یاسین همان الیاس است و درود خداوند نیز بر خود اوست (طبری، همانجا)؛ ب ـ ال یاسین، به گفتۀ زجّاج جمع الیاس است و یاءِ نسبت در آن حذف شده است و مقصود از آن خود الیاس و پیروان اوست (طبرسی، ٥ / ٨١؛ مجلسی، ١٣ / ٣٩٢)؛ ٢. آلِ یاسین که مرکب از دو واژۀ آل و یاسین است و به سه مفهوم گرفته شده است: الف ـ یاسین پدر الیاس است (زمخشری، ٣ / ٣٥٢) و آل، خاندان یاسین که مقصود خود الیاس است (بیضاوی، ٢ / ٢٩٩)؛ ب ـ یاسین (یٰس) نام سوره یا قرآن است و آل یاسین اهل قرآن و مؤمنان به کتاب خداست (طبرسی، ٥ / ٨٢؛ فخر رازی، ٢٦ / ١٦٢)؛ ج ـ یاسین نام حضرت محمد (ص) وآل، خاندان اوست (طبرسی، ٥ / ٨٢). ابن عباس گوید: ما آل محمّد آل یاسینیم (سیوطی، ٥ / ٢٨٦) که آل محمّد در قول ابن عباس در معنی اعم به کا رفته است؛ و نیز از حضرت علی (ع) با اسنادش نقل شده است که فرمود در آیۀ «سلام علی آل یاسین»، یاسین محمّد (ص) و ما آل یاسینیم (حسکانی، ٢ / ١٠٩-١١٢؛ طباطبایی، ١٧ / ١٥٩).

مآخذ

بیضاوی، عبدالله بن عمر، انوار التنزیل، مصر، ١٣٨٨ ق؛
حسکانی، عبیدالله، شواهد التنزیل، به کوشش محمدباقر محمودی، بیروت، ١٣٩٣ ق؛
زمخشری، جارالله، الکشاف، بیروت، دارالمعرفة؛
سیوطی، جلال‌الدین، الدّرّ المنثور، قم، ١٤٠٤ ق؛
طباطبایی، محمدحسین، المیزان، بیروت، ١٩٧٣ م؛
طبرسی، فضل‌بن حسن، مجمع ‌البیان، بیروت، مکتبة‌الحیاة؛
طبری، محمدبن جریر، تفسیر، بیروت، ١٤٠٠ ق، ٢٣ / ٦٢؛
فخر‌رازی، محمدبن عمر، التفسیر الکبیر، بیروت، داراحیاء الترات العربی؛
قرطبی، محمدبن احمد، الجامع لاحکام القرآن، به کوشش محمد محمدحسنین، بیروت، دارالحیاء التراث‌العربی، ١٥ / ١١٩؛
مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، ١٤٠٣ ق، ١٣ / ٣٩٣.

علی رفیعی