اِبْنِ مَخْلَد، ابوعبدالله محمد بن مخلد بن حفص دوری عطار (٢٣٣-٢٤ جمادی‌الآخر ٣٣١ق / ٨٤٨-٥ مارس ٩٤٣م)، محدث بغدادی. وی در محلۀ دور در جانب شرقی بغداد می‌زيسته و از مسلم بن حجاج نيشابوری، زبير بن بكار، يعقوب بن ابراهيم دروقی و حسن بن عرفه و جمعی ديگر حديث شنيده است (خطيب، ٣ / ٣١٠-٣١١) و نيز با عده‌ای از شاگردان احمد بن حنبل چون صالح پسرش، ابوداوود سجستانی و ديگران همنشينی داشته و از آنان حديث نقل كرده است (ابن ابی يعلی، ٢ / ٧٣). مقام علمی، وثاقت و سخت‌كوشی وی را در طلب علم، دارقطنی و خطيب بغدادی (نك‌ : خطيب، همانجا) تأييد كرده‌اند (نيز نك‌ : ذهبی، ١٥ / ٢٥٧؛ ابن حجر، ٥ / ٣٧٤).
از شاگردان و راويان ابن مخلد افرادی چون دارقطنی، محمد بن حسين آجری، ابوالعباس ابن عقده، ابوحفص ابن شاهين، ابوبكر ابن جعابی و ابوعبيدالله مرزبانی را می‌توان نام برد (نك‌ : دارقطنی، ١ / ٢٧، جم‌ ؛ ابن شاهين، ٥٠، ٥٢؛ خطيب، ٣ / ٣١٠).
از آثار اوست: السنن فی الفقه، الآداب، المسند (ابن نديم، ٢٨٨) و نيز اخبار الصبيان و مايستدل به علی رشد الغلام (ابن مستوفی، ١ / ١٣٠) كه نشانی از آنها در دست نيست، ولی برخی ديگر از آثار او به صورت خطی يافت می‌شوند: ١. الامالی (فهرس، ٢٦٠، ٣٥٧- ٣٥٨، ٥٦٠؛ ظاهريه، ١٠٩)؛ ٢. مارواه الاكابر عن الامام مالك بن انس و غيره (فهرس، ٥٢١؛ ظاهريه، همانجا؛ GAS, I / ١٨١)؛ ٣. المنتقی، كه نسخۀ خطی آن در مدينه وجود دارد (نك‌ : زركلی، ٧ / ٩٣).

مآخذ

ابن ابی يعلی، محمد، طبقات الحنابلة، به كوشش محمد حامد فقی، قاهره، ١٣٧١ق / ١٩٥٢م؛
ابن حجر، احمدبن علی، لسان الميزان، حيدرآباد دكن، ١٣٣١ق؛
ابن شاهين، عمربن احمد، تاريخ اسماء الثقات، به كوشش عبدالمعطی امين قلعجی، بيروت، ١٤٠٦ق / ١٩٨٦م؛
ابن مستوفی، مبارك بن احمد، تاريخ اربل، به كوشش سامی صقار، بغداد، ١٣٩٤ق؛
ابن نديم، الفهرست؛
خطيب بغدادی، احمدبن علی، تاريخ بغداد، قاهره، ١٣٥٠ق؛
دارقطنی، علی بن عمر، سنن، قاهره، ١٣٨٦ق / ١٩٦٦م؛
ذهبی، محمدبن احمد، سير اعلام النبلاء، به كوشش شعيب ارنؤوط و حسين اسد، بيروت، ١٤٠٥ق / ١٩٨٥م؛
زركلی، اعلام؛
ظاهريه، خطی (حديث)؛
فهرس مجاميع المدرسة العمرية، به كوشش ياسين محمد سواس، كويت، ١٤٠٨ق / ١٩٨٧م؛
نيز:

GAS.

علی رفیعی