آبُری، ابوالحسن، محمد بن حسین بن ابراهیم بن عاصم بن عبدالله سجستانی (د ٣٦٣ق / ٩٧٤م)، حافظ قرآن، و مورخ و محدث شافعی، از مردم آبُر،‌ یكی از روستاهای سجستان. برای طلب علم و شنیدن حدیث به مصر، شام، حجاز، عراق عرب، جبال، و خراسان سفر كرد و از ابن خزیمۀ نیشابوری، ابوالعباس سراج نیشابوری، زكریا بن احمد بلخی، ابونعیم بن عدی استرابادی، ابوعرابۀ حرانی، احمد بن محمد بن ازهر سجزی، محمد بن یوسف هروی، محمد بن ربیع جیزی، مكحول بیروتی، محمدبن سهل قهستانی و دیگر همتایان آنان حدیث شنید. علی بن بشری لیثی سجستانی، یحیی بن عمار سجستانی و دیگران از او حدیث نقل كرده‌آند. ابن ناصرالدین او را آگاه از علم تجوید و نویسنده‌ای پركار شمرده است. اثر معروف او مناقب الامام الشافعی است كه تذكره‌نویسان آن را در نوع خود بهترین اثر شمرده‌اند. این كتاب ٧٥ باب دارد، گرچه خود نویسنده در مقدمۀ آن شمار بابها را ٧٤ ذكر كرده است. از این كتاب، ٨ برگ خطی كه در سدۀ ٥ ق / ١١م نوشته شده در كتابخانۀ جارالله در استانبول به شمارۀ ١٦٣٢ و نسخه‌ای عكسی در معهد المخطوطات العربیة‌المصورة در قاهره موجود است. نویسندگان تراجم با ستایش بسیار از او یاد كرده‌اند. وی در رجب ٣٦٣ / آوریل ٩٧٤م در سن تقریبی ٨٠ سالگی درگذشت.

مآخذ

ابن اثیر، عزالدین، الباب، مكتبة‌القدسی، ١٣٥٧ق، ص ١٢؛
ابن عماد حنبلی، ابوالفلاح، شذرات الذهب، قاهره، مكتبة‌القدسی، ١٣٥٠ق، ٣ / ٤٦-٤٧؛
ابن ماكولا، علی بن هبةالله، الاكمال، حیدرآباد دكن، ١٣٨١ق، ١ / ١٢٢-١٢٣؛
اسنوی، جمال‌الدین، طبقات الشافعیة، به كوشش عبدالله الجبوری، بغداد، ١٣٩٠ق، ١ / ٨١؛
حاجی‌خلیفه، كشف‌الظنون، استانبول، ١٩٤١م، ٢ / ١٨٢٩؛
ذهبی، شمس‌الدین، تذكرةالحفاظ، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ١٩٦٨م، ٣ / ٩٥٤-٩٥٥؛
همو، العبر، به كوشش فؤاد سید، كویت، ١٩٦١م، ‌٢ / ٣٣٠-٣٣١؛
سبكی، تاج‌الدین، طبقات الشافعیة، به كوشش عبدالفتاح محمد الحلو و محمودمحمد الطناحی، قاهره، ١٣٨٤ق، ٣ / ١٤٧- ١٤٨؛
سمعانی، عبدالكریم، الانساب، حیدرآباد دكن، ‌١٣٨٢ق، ١ / ٦٣-٦٤؛
صفدی، خلیل بن ایبك، الوافی بالوفیات، به كوشش س. دیدرینگ، استانبول، مطبعة وزارةالمعارف، ١٩٤٩م، ٢ / ٣٧٢؛
یاقوت حموی، ابوعبدالله، معجم البلدان، به كوشش فردیناند ووستنفلد، لایپزیک، ١٨٦٦-١٨٧٠م، ١ / ٤٩.

كاظم موسوی بجنوردی