دائرة المعارف بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥٩٨ - ابشیطی
ابشیطی
نویسنده (ها) :
حسن یوسفی اشکوری
آخرین بروز رسانی :
پنج شنبه ٢٩ خرداد ١٣٩٩
تاریخچه مقاله
اِبْشیطی، شهابالدین احمد بن اسماعیل بن ابی بكربن عمر بن بریده (خالد) مصری (٨٠٢-٨٨٣ق / ١٤٠٠- ١٤٧٨م) ادیب، شاعر، محدث و فقیه شافعی. وی در اِبْشیط (یكی از آبادیهای شهر محله، واقع در دلتای نیل) زاده شد و در همانجا بالید و قرآن و كتابهایی چند، چون العمدة و التبریزی را از بر كرد. نیز در آنجا فقه را از بدربن صواف و شهاب بن حمید و ولیالدین بن قطبالدین فراگرفت و نزد ابوعمر و علی رمسیسی قرآن را تلاوت كرد. آنگاه در ٨٢٠ق / ١٤١٧م به قاهره كوچید و در دانشگاه الازهر به تكمیل علوم پرداخت و افزون بر فقه و اصول و حدیث در ادبیات و ریاضیات نیز مهارت یافت (سخاوی، ١ / ٢٣٥-٢٣٦).
ابشیطی در ٨٥٧ق / ١٤٥٣م حج گزارد و به قصد زیارت مرقد پیامبر (ص) به مدینه رفت. و تا پایان زندگی بیش از ٢٠ سال مقیم و مجاور آنجا شد. وی بیشتر سالها حج میگزارد و در ٨٧١ق / ١٤٦٧م مدتی مجاور مكه گردید. ابشیطی ظاهراً به منظور ادای احترام به پیامبر اسلام و احتمالاً برای رعایت ادب در برابر ابوالفرج مراغی از نقل حدیث در مدینه خودداری میكرد. وی در مدینه درگذشت و در گورستان بقیع، نزدیك قبر امام مالك، به خاك سپرده شد (همو، ٢٣٧؛ شوكانی، ١ / ٣٩).
اِبْشیطی از زاهدان و عابدان بنام روزگار خویش بود و نزدیك به ٢٠ تألیف در موضوعات گوناگون به وی نسبت دادهاند كه با توجه به بسیاری از فهارسِ مخطوطاتِ كتابخانههای جهان از سرنوشت هیچ یك نشانی در دست نیست.
مآخذ
سخاوی، محمدبن عبدالرحمن، الضوء اللاّمع، قاهره، ١٣٥٤ق؛
شوكانی، محمدبن علی، البدر الطّالع، قاهره، ١٣٤٨ق.
حسن یوسفی اشکوری