حُبْشیِ بْنِ جُناده، ابوالجَنوب سَلولی، از کهترانِ اصحاب پیامبر(ص). در روایتی از خود او آمده که وی در ٣ غزوه حضور داشته است (ابن‌عدی، ٢ / ٤٤٣)، اما ظاهراً او نخستین‌بار در حجةالوداع به ملاقات رسول خدا(ص) نائل شده (نک‌ : ابن‌اثیر، ١ / ٣٦٦-٣٦٧)، و در همین حج و بعد از آن، احادیثی از پیامبر‌(ص) شنیده است (برای نمونه، نک‌ : احمد‌بن‌حنبل، ٤ / ١٦٤-١٦٥؛ ترمذی، ٢ / ٨٢).
در پی فتوح، وی به عراق رفت و در کوفه ساکن شد (ابن‌سعد، ٦ / ٣٧)؛ او از گرایندگان به امام علی‌(ع) بود و در جنگهای مختلف در رکاب آن حضرت جنگید (همانجا). از تابعان کوفه کسانی چون عام شعبی، ابواسحاق سبیعی همدانی کوفی (ابن‌ابی‌حاتم، ١(٢) / ٣١٣)، قرة بن عبدالله سلولی (بخاری، ٧ / ١٨٢) و پسرش عبدالرحمان بن حبشی (سمعانی، ٢ / ١٦٨) از او روایت کردند. از میان صاحبان صحاح سته، ابن‌ماجه، ترمذی و نسایی از وی روایت آورده‌اند (ذهبی، الکاشف، ١ / ٣٠٧).
با وجود موضع اهل سنت در عدالت صحابه، ابن‌عدی مدخلی از کتاب الکامل فی ضعفاء الرجال خود را به حبشی اختصاص داده، اما نهایتاً ضعفی را متوجه خود وی ندانسته است (٢ / ٤٤٢-٤٤٣). البته حتى همین نام‌بری هم، از سوی ذهبی مورد انتقاد بوده است ( تاریخ ... ، ٥ / ٩١-٩٢). او از راویان حدیث غدیر، حدیث منزلت و برخی احادیث دیگر در فضایل امام علی‌(ع) است که هم در متون حدیثی اهل سنت (مثلاً نک‌ : ابن‌ماجه، ١ / ٤٤؛ طبرانی، ٤ / ١٦-١٧؛ ابن‌مردویه، ١١١) و هم نزد شیعه (کوفی، ١ / ٤٨٥؛ مفید، ٢٩٣) بازتاب یافته است.
در منابع رجالی امامیه، حبشی بن جناده به عنوان صاحب کتاب معرفی شده و این کتاب را احمد بن حسن ابن فضال از وی روایت کرده است (طوسی، ١٢٠)، اما محسن امین بر آن است که این حبشی، فردی غیر از صحابی مشهور است (٤ / ٣٨٧).

مآخذ

: ابن ‌ابی ‌حاتم، عبدالرحمان، الجرح و التعدیل، حیدرآباد دکن، ١٣٧١ق / ١٩٥٢م؛ ابن‌اثیر، علی، اسد‌الغابة، قاهره، ١٢٨٠ق؛ ابن‌سعد، محمد، الطبقات الکبرى، بیروت، دار‌صادر؛ ابن عدی، عبداللٰه، الکامل، به کوشش یحیى مختار غزاوی، بیروت، ١٤٠٩ق / ١٩٨٨م؛ ابن‌ماجه، محمد، سنن، به کوشش محمد فؤاد عبدالباقی، قاهره، ١٩٥٢-١٩٥٣م؛ ابن‌مردویه، احمد، مناقب علی بن ابی طالب‌(ع)، به کوشش عبدالرزاق حرزالدین، قم، ١٤٢٢ق؛ احمد بن حنبل، مسند، قاهره، ١٣١٣ق / ١٨٩٥م؛ امین، محسن، اعیان الشیعة، به کوشش حسن امین، بیروت، ١٤٠٣ / ١٩٨٣م؛ بخاری، محمد، التاریخ الکبیر، دیاربکر، المکتبة الاسلامیه؛ ترمذی، محمد، الجامع الصحیح، به کوشش عبدالوهاب عبدالطیف، بیروت، ١٤٠٣ق؛ ذهبی، محمد، تاریخ الاسلام، به کوشش عمر عبد السلام تدمری، بیروت، ١٤١٣ق / ١٩٩٣م؛ همو، الکاشف، به کوشش محمد عوامه، جده، ١٤١٣ق؛ سمعانی، عبدالکریم، الانساب، به کوشش عبداللٰه عمر بارودی، بیروت، ١٤٠٨ق / ١٩٨٨م؛ طبرانی، سلیمان، المعجم الکبیر، به کوشش حمدی عبدالمجید سلفی، بیروت، دار احیاء التراث العربی؛ طوسی، محمد، الفهرست، به کوشش جواد قیومی، قم، ١٤١٧ق؛ کوفی، محمد، مناقب امیرالمؤمنین(ع)، به کوشش محمدباقر محمودی، قم، ١٤١٢ق؛ مفید، محمد، الامالی، به کوشش حسین استادولی و علی‌اکبر غفاری، قم، ١٤٠٣ق / ١٩٨٣م.

سعید طاووسی مسرور